منگویی دو هیئت در مذاکرات صلح ایران و آمریکا در اسلامآباد امیدوار بودند که تعداد زیادی از مذاکرهکنندگانی که به پاکستان سفر کردهاند بتوانند بر مشکلی که تنها ساعتهای محدودی برای حل و فصل مناقشه 20 ساله بر سر جاهطلبیهای هستهای ایران دارند، غلبه کنند، که اکنون با مسائل پیچیده جدید مانند کنترل آتی آمریکا بر تنگه هرز و حمله آمریکا به تنگه هرز پوشیده شده است. ایران.
ایران دو هواپیمای مذاکره کننده فرستاد. آنها شامل بسیاری از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بودند که برای اطمینان از اینکه هیچ دستاوردی در این زمینه در میز دیپلماسی کنار گذاشته نمی شود، حضور داشتند. دیپلماتها در پروندههای سیاسی، حقوقی، امنیتی، اقتصادی و نظامی حضور داشتند. یک توضیح فنی که توسط ایران در مورد ایمنی تأسیسات هسته ای تهیه شده بود بیش از 100 صفحه داشت.
ایالات متحده که اغلب متهم به واگذاری مذاکرات به استیو ویتکاف فرستاده ویژه “بی توجه” بود، نه فقط معاون رئیس جمهور را فرستاد، جی دی ونساما نزدیک به 300 مقام دیگر. اگر بالاخره متوجه می شد که تیم مذاکره کننده ایرانی از جمله چهره هایی مانند علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی و مذاکره کننده ارشد در مذاکرات هسته ای قبلی و عباس عراقچی، مذاکره کننده ارشد در سال 1394 و اکنون وزیر امور خارجه، ممکن است در راس جلسه قرار بگیرند.
ونس در طول مذاکرات حداقل ده ها بار با دونالد ترامپ صحبت کرد و حتی یک بار با بنیامین نتانیاهو اسرائیلی، گفتگویی که عراقچی به سرعت مدعی شد منجر به سخت شدن موضع آمریکا شده است. اما احتمالاً غیرواقعی بود که انتظار داشت مسائلی که دو سال مذاکره در وین بین سالهای 2013 تا 2015 بر سر توافق هستهای انجام شد، در یک جلسه ماراتن حل و فصل شوند.
رابرت مالی، کهنه کار مذاکرات هسته ای با ایران در زمان جو بایدن، با رقت خاطر نشان کرد: «اگر هدف تکرار درخواستی بود که ایران قبلاً آن را رد کرده بود، بیست و یک ساعت 20 ساعت بسیار زیاد بود. اگر هدف مذاکره بود، ساعت ها بسیار کم بود.»
آرون دیوید میلر، یکی دیگر از کهنه کارها در وزارت امور خارجه ایالات متحده، خاطرنشان کرد که اگر دولت معتقد است که پس از تنها 21 ساعت مذاکره، ایران از غنی سازی دست می کشد – که ونس به آن اشاره کرد – کاملاً این لحظه و هیئت ایرانی را اشتباه خوانده است.
در این زمینه، مایه تاسف بود که ونس از آمدن به اسلام آباد صحبت کرد تا ببیند “آیا ما می توانیم به وضعیتی برسیم که ایرانی ها مایل به پذیرش شرایط ما باشند”. جواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق ایران که از مدافعان شجاع مذاکره با آمریکا حتی در زمان جنگ بود، تنها ایرانی نبود که مدعی شد این جمله نشان دهنده گستاخی تغییرناپذیر آمریکاست. وی گفت: «هیچ مذاکره ای حداقل با ایران بر اساس شرایط ما/شما موفق نخواهد بود. ایالات متحده باید یاد بگیرد: شما نمی توانید شرایط را به ایران دیکته کنید. هنوز برای یادگیری دیر نیست.
اما این پرسشهایی را مطرح میکند که آیا روند مذاکرات اکنون کامل شده یا ادامه دارد و دو طرف در یک آخر هفته در اسلامآباد چه چیزی در تلاش بودند تا به آن دست یابند. در مورد سوال اول، پاکستان، میزبان مذاکرات و میانجی، از هر دو طرف میخواهد که درهای دیپلماسی را نبندند و جنگ را از سر بگیرند. در مقابل، الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل مدعی است فقدان توافق به معنای امکان حمله به ایران است.
ونس ظریف تر بود. او با اشاره به ادامه گفتگو گفت: “ما با یک پیشنهاد بسیار ساده اینجا را ترک می کنیم، روشی برای تفاهم که بهترین و آخرین پیشنهاد ما است. خواهیم دید که آیا ایرانی ها آن را می پذیرند.”
برنامه اعلام شده ترامپ در این دوره، محاصره تنگه هرمز است و تلاش می کند بهترین کارت مذاکره ایران را در دست بگیرد تا از صادرات نفت ایران جلوگیری کند. چنانکه بسیاری از دیپلماتهای ایرانی اشاره میکنند، چنین اقدامی ممکن است تنها به افزایش قیمت نفت فشار بیاورد.
در رابطه با آنچه که دو طرف در 21 ساعت دیپلماسی در تلاش بودند به آن دست یابند، در یک سطح حاضر شدند تا عزم یکدیگر را پس از نزدیک به 40 روز درگیری آزمایش کنند. قبل از مذاکرات، ایران اندکی خم شد که قبل از ملاقات با ونس، آتش بس کاملی را در لبنان که خواسته بود تضمین نکرد و دارایی های مسدود شده خود را آزاد نکرد. نتانیاهو در عوض موافقت کرده است که برای اولین بار در 30 سال گذشته با لبنان در روز سه شنبه گفتگوهای مستقیم انجام دهد.
هدف ایران پیشنویس یادداشت تفاهم قبل از نهایی کردن توافق صلح در یک دوره بیش از دو هفته بود که به معنای تمدید آتشبس دو هفتهای بود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اذعان کرد که چارچوب زمانی در اسلام آباد به این معنی است که احتمالاً هیچ توافق کلی حاصل نشده است و از دو یا سه موضوع صحبت کرد که باقی مانده است. این مسائل فنی نیستند، بلکه اساسی هستند: اسرائیل به حمله خود در لبنان پایان می دهد. پروتکلی برای حاکمیت آینده کشتیرانی در تنگه هرمز؛ و آینده ذخایر اورانیوم بسیار غنی شده ایران، از جمله اینکه آیا برای ایران کافی است که اورانیوم را تحت نظارت دقیق بازرسی هسته ای سازمان ملل در داخل ایران کاهش دهد، یا در عوض باید به کشور ثالثی مانند روسیه صادر شود.
ونس درباره حق ایران برای غنیسازی اورانیوم در داخل کشور گفت: واقعیت ساده این است که ما به یک تعهد مثبت نیاز داریم که آنها به دنبال سلاح هستهای نخواهند بود و به دنبال ابزارهایی نخواهند بود که آنها را قادر به دستیابی سریع به سلاح هستهای کند.
قید واجد شرایط «به سرعت» ممکن است مهم باشد زیرا تحت یک تفسیر، غنیسازی با خلوص 3.67 درصد – حداکثر سطح خلوص تعیینشده در توافق هستهای باراک اوباما در سال 2015 – ایران را از خلوص درجه سلاح هستهای دور میکند. ظرفیت عملی ایران برای غنیسازی اورانیوم به دلیل حملات قبلی آمریکا به سایتهای هستهای این کشور در حال حاضر صفر است، بنابراین بحث در مورد حق غنیسازی عمدتاً تئوری و بحث حاکمیت ملی است.
آنچه کمتر تئوری است، آینده نزدیک تنگه هرمز است، قرص سمی که تیم ترامپ در تصور پاسخ ایران به حمله ای که گفته بود چند روز طول می کشد، به دنیا داده است.
در حال حاضر ایران در حال انتخاب و انتخاب ملیت کشتی هایی است که از این تنگه عبور می کنند. بر اساس گزارش تانکر ردیاب، روز شنبه 2 میلیون بشکه نفت عراق و 4 میلیون بشکه نفت عربستان از این تنگه عبور کردند. مجوزهای موقت، بر اساس لطف و نفع، ممکن است به ایران یک سلاح جدید اقتصادی و دیپلماتیک بدهد، اما مبنایی پایدار برای انجام تجارت جهانی نیست. برای یک چیز، ایران به سادگی از دستگاه اداری برای اعمال تعرفه های انتخابی یا نظارت بر تنگه برخوردار نیست، کاری که باید در ارتباط با عمان در آن سوی تنگه انجام دهد.
اما برای ایران سخت است که از سلاح جدید خود دست بکشد زیرا منبع نجاتش در این جنگ بوده است. محمدتقی نقدعلی، نماینده مجلس ایران گفت: تنگه هرمز برای ما چیزی فراتر از بمب اتمی است، بمب اتمی که به طور مداوم در سطح جهانی عمل می کند و عمق استراتژیک جمهوری اسلامی را به نمایش می گذارد. او گفت که گزینه ها بازگشت به جنگ یا گیرکردن استخوان در گلوی جهان است.
مشکلات عمیق ایران از بین نرفته است. تورم به سمت سه رقم پیش می رود. باید راهی برای رفع خاموشی اینترنت پیدا کرد وگرنه کسب و کارها از بین می روند و جامعه مدنی صبر خود را از دست می دهد. این کشور در هر نقطهای از ارتباط بریده است و رهبری آن در معرض تهدید ترور قرار دارد. زنده ماندن برای ایران تاکنون یک دستاورد خیره کننده است، اما بقا، مانند میهن پرستی، ممکن است کافی نباشد.
