منعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در اقدامی که برای افزایش فشار بر آمریکا برای سازش در مناقشه با کشورش طراحی شده است، به پایتختهای اروپایی درباره ماهیت پیشنهادی که ایران مایل بود در مورد ذخایر اورانیوم بسیار غنیشده خود و سرپرستی آینده تنگه هرمز در جریان مذاکرات آخر هفته در اسلامآباد ارائه کند، توضیح داده است.
عراقچی پس از این مذاکرات بی نتیجه، با وزرای امور خارجه فرانسه و آلمان، ژان نوئل بارو و یوهان وادفول و وزرای خارجه عربستان، عمان و قطر به صورت تلفنی گفتگو کرد.
قابل درک است که وی تاکید کرد که ایران حتی پس از آن نیز روند رهبری پاکستان را فرسوده نمیدانست 21 ساعت گفتگوی فشرده.
اروپا در مورد پرونده ایران به حاشیه رفته است دونالد ترامپ برای بیش از یک سال، زمانی که رئیس جمهور ایالات متحده بر همکاری با اسرائیل متمرکز بود، در حالی که تهران تا حد زیادی دولت های اروپایی را برکنار کرد و آنها را مخلوقات سرسخت آمریکا تلقی کرد. اما نشانههای تشدید شکاف فراآتلانتیک و فشار شدیدی که بر اقتصادهای اروپایی اعمال میشود، ایران را به بازنگری در مواضع خود در قبال اروپا بهعنوان اهرمی بالقوه برای ترامپ سوق داده است.
کشورهای اروپایی برای نشان دادن مقداری احترام به درخواست ترامپ مبنی بر ارائه پشتیبانی نظامی از جنگ وی، بر ایجاد یک ائتلاف دریایی دفاعی غیر جنگی برای کنترل آزادی دریانوردی در تنگه هرمز تمرکز کردهاند، اما تنها پس از پایان درگیری. این طرح مستلزم گفتگوهای ظریف درباره قوانین تعامل است که احتمالاً از تجربه اتحادیه اروپا در مقابله با حوثیها در دریای سرخ حاصل میشود. در طول عملیات آسپید.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، از برگزاری کنفرانس مشترک دیگری با بریتانیا برای بحث در مورد این پیشنهاد با متحدان خبر داد که سومین جلسه از زمان آغاز این طرح است. هر طرحی مستلزم بحث با تهران است، از جمله در مورد طرح وضع عوارض.
تریتا پارسی، مدیر مؤسسه کوئینسی، گفت: «احتمالاً ایرانیها میخواهند ببینند که آیا میتوان اروپاییها را در بهترین حالت در مسیر خود حرکت داد، در مقایسه با جایی که قبلاً بودهاند، که از دیدگاه ایران بسیار مطیع ایالات متحده بوده است یا خیر، و اگر نه، ببینند آیا شکاف عمیقتری در اروپا وجود دارد که در آن همه کشورها مجبور به پیروی از خط تعیینشده نیستند یا خیر. آلمان، فرانسه یا انگلستان.
بهویژه ایرانیها تلاش میکنند تا به سرعت این سازوکار را با هزینههای نسبتاً کم عوارض ایجاد کنند و تا آنجا که ممکن است کشورهای بیشتری با آن موافقت کنند.»
در کوتاهمدت، ایران از کشورهای دارای تجهیزات مینروب – آلمان، بریتانیا و ایتالیا – میخواهد که در برابر فشار واشنگتن برای آغاز پاکسازی مینها از تنگه مقاومت کنند، زیرا تهران این اقدام را به عنوان اقدامی در حمایت از محاصره غیرقانونی بنادر نفتی ایران توسط ترامپ میبیند.
برداشتن مینهای بدون نقشه در یک محیط آرام و بینظیر خطرناک خواهد بود، اما اگر این عملیات تحت حمله پهپادهای ایرانی انجام شود، بسیار پرخطر خواهد بود. وزرای انگلیسی گفتند که موضوع معادن ایران در کنفرانس فرانسه و انگلیس مورد بحث قرار خواهد گرفت.
در مورد ایتالیا، ترامپ حمله به پاپ، همراه با شکست ویکتور اوربان در مجارستان، پذیرش فشارهای ایالات متحده برای نخست وزیر راستگرای پوپولیست ایتالیا، جورجیا ملونی، از نظر سیاسی دشوار است. روابط نزدیک او با ترامپ و حمایت او از اسرائیل در حال خم شدن است.
تهران نظر قطعی در مورد ابتکار فرانسه-انگلیس ابراز نکرده است، تا حدی به این دلیل که هنوز مشخص نیست که این ابتکار عمل چیست، یا برنامه بلندمدت ایران برای تنگه چه نیازی دارد، از جمله اینکه کدام کشتیها باید هزینه پرداخت کنند، بر اساس چه مبنای قانونی، با چه قیمتی یا با چه ارزی.
لایحهای در مجلس ایران پیشنهاد میکند که عوارض جدید برای همه ترددهای تجاری و نه فقط نفتکشها اعمال شود. این امکان وجود دارد که این کشور به عنوان راهی برای اجتناب از تحریم های ایالات متحده، پرداخت با ارز دیجیتال را درخواست کند. تنگه هرمز به تنهایی 11 درصد تجارت جهانی دریایی و یک سوم کل نفت دریایی را تشکیل می دهد.
مالی با بیان اینکه فکر نمیکند سیستم عوارضی پایدار باشد، افزود: ایران ابزار بازدارندگی جدیدی را کشف کرده است که موثرتر از دستیابی به بمب هستهای است و آن بستن تنگه هرمز است. بریتانیا تاکید کرده است که آزادی ناوبری به این معنی است که ناوبری آزاد باقی می ماند.
عراقچی سال گذشته به شدت از امتناع اروپا از ایستادن در برابر ترامپ در زمان قدرت های E3 انتقاد کرد. فرانسهآلمان و بریتانیا اجازه دادند تحریمهای سازمان ملل به دلیل عدم پایبندی ایران به تعهدات خود در مورد دسترسی به سایتهای هستهای خود بازگردانده شوند.
اما وزارت امور خارجه ایران شاهد افزایش شکاف بین ترامپ و اروپا بر سر خاورمیانه است که به تعهد ایالات متحده به ناتو نیز تسری پیدا کرده است و اینکه آیا اسرائیل باید با پایان دادن به حملات خود به حزبالله در جنوب لبنان، همانطور که ایران میخواهد به آتشبس ملحق شود.
ایران تعهدی قوی برای محافظت از حزب الله در برابر حملات اسرائیل احساس می کند و اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا، گفت که ضروری است که جنگ در لبنان در هر گونه مذاکرات آتش بس گنجانده شود. او روز دوشنبه گفت که این بحران 22 میلیارد یورو در قبوض افزایش انرژی سوخت فسیلی هزینه دارد.
در مورد برنامه هستهای ایران، مقامات ارشد تاکید میکردند که این کشور مایل بوده است با رقیق کردن ذخایر اورانیوم بسیار غنیشده خود، و نه واگذاری آن به شخص ثالث، حسن نیت خود را نشان دهد. علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس ایران گفت: جمهوری اسلامی آماده است تا 450 کیلوگرم اورانیوم غنی شده را رقیق کند، نه اینکه تحویل دهد.
وی افزود: قرار بود کنسرسیومی برای رقیق سازی با مشارکت ایران، آمریکا و عربستان تشکیل شود که آنها از این توافق عقب نشینی کردند.
اما دیپلماتهای اروپایی گفتند که چگونه میتوان ایران را متقاعد کرد که در مورد برنامه هستهایاش امتیاز بدهد، از جمله توقف طولانیمدت در برنامه غنیسازی داخلیاش، در حالی که هیچ ابزاری برای تضمین دائمی بودن لغو تحریمهای آمریکا ندارد، همچنان یک معما باقی مانده است. برخی از دیپلماتها استدلال کردند که اگر آمریکا در برابر کاهش تحریمها مقاومت کند، این تنگه میتواند به عنوان منبع درآمد قانونی یا غرامت ارائه شود.
نیتیا لب، یکی از اعضای برنامه امنیتی بین المللی چتم هاوس، معتقد است که ممکن است رژیم جدیدی برای این تنگه ایجاد شود و افزود: «ایران باید طرف هر توافقی بر سر این تنگه باشد».
او نوشت که این احتمالاً مستلزم رفع تحریمها و مدیریت ساختار تنگه است. راستیآزمایی مشترک برای ترانزیت و اسکورت دریایی کشتیها از طریق منطقه شامل ایران و سایر شرکای منطقهای محتمل است. او اعتراف کرد که آوردن ایران به چارچوبی ساختاریافته که شامل پیشنهادات دریایی خاص و هماهنگی های چندملیتی جدید است راه حلی سریع نیست، بلکه پایه ای برای ثبات خواهد بود.
لابه گفت: «توافق آینده باید فراتر رفته و نه تنها محدودیتهای هستهای را که ایران میپذیرد، بلکه روابط سیاسی و اقتصادی را که در ازای آن به دست میآورد نیز تعریف کند. باید این کار را به اندازه کافی ملموس انجام دهد تا از حمایت داخلی همه طرفها برخوردار شود».
به طور گسترده تر، در داخل اروپا روحیه ای برای قاطعانه تر بودن با ترامپ وجود دارد، حتی اگر خطر تضعیف معامله بزرگی را که فکر می کردند با او بر سر حمایت از اوکراین انجام داده اند، به خطر بیندازد. سوفیا بش، یکی از اعضای ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، گفت که به نفع اروپاست که بیشتر از رفتار ایالات متحده در ایران انتقاد کند. او گفت: «اگر میخواهیم اجماع سهلانگیز برای تسلیح مجدد اروپا را حفظ کنیم، اگر میخواهیم با این همه پولی که برای دفاع از خود صرف میکنیم رای دهندگان را حفظ کنیم، نمیتوانیم ماجراجویی نظامی و جنگهای یکجانبه را دنبال کنیم.»
