افغانستان، کشوری که درگیر ناآرامی های سیاسی مداوم و صریح است، با زمان نابرابری عمیق مواجه است. هنگامی که طالبان در آگوست 2021 دوباره کنترل کشور را به دست گرفتند، موجی از واکنش ها متوجه کشور شد. سیستم مراقبت های بهداشتی در آستانه فروپاشی تنها در نیمه اول آن سال، نیروهای طالبان به مراکز صحی حمله کردند و 12 کارمند صحی را کشته و به بیش از 25 ساختمان آسیب رساندند.
تأثیر بر زنان افغان عمیق ترین تأثیر را داشته است. اکنون که تقریباً تمام حقوق اساسی را ندارد، مراقبت های بهداشتی در جایگاه عقب افتاده است. حتی یک زن برای هر نوع سرطان غربالگری دریافت نکرد و کمتر از 10 درصد غربالگری عفونت های مقاربتی را دریافت نکردند. حتی در مواردی که تشخیص امکان پذیر باشد، درمان این اطلاعات جمعیتی تقریباً غیرقابل دسترس است.
موانع دسترسی به خدمات صحی برای زنان افغان
این موانع برای دسترسی زنان افغان به خدمات صحی تصادفی نیست، بلکه ساختاری است. حکومت طالبان به طور سیستماتیک شرایطی را که در آن زنان می توانند با خیال راحت به دنبال مراقبت های پزشکی باشند، از بین برده است. در مرکز این است سیاست محرم، که کارکنان بهداشتی زن را ملزم به همراهی یک قیم مرد در خارج از منزل می کند.
در 21 دسامبر 2022، زنان از همکاری با سازمانهای غیردولتی در سراسر کشور منع شدند، مگر در بخش مراقبتهای بهداشتی. با این حال، نیاز به همراهی آنها اکنون مانع از توانایی آنها برای ارائه و دریافت مراقبت های بهداشتی کافی می شود. حتی زمانی که زنان به یک مرکز میرسند، موانع پابرجاست. پزشکان مرد چه بخواهند و چه نخواهند به سختی می توانند مراقبت های لازم را انجام دهند مگر در شرایط تهدید کننده زندگی.
علاوه بر این، کمبود دارو وجود دارد و بار مالی سفر خانوادهها را به سمت تصمیمهای غیرممکن سوق میدهد و زنان را به نادیده گرفتن سلامتی خود و تکیه بر درمانهای سنتی سوق میدهد.
سازمانهایی که هنوز ظاهر میشوند
با وجود وخامت محیط، بین المللی پاسخ انسان دوستانه قابل توجه بوده است. تنها در سال 2024، نزدیک به یک میلیون بیمار، که 65 درصد آنها زن و کودک بودند، مراقبت های اولیه را در 47 مرکز بهداشتی اجرا شده دریافت کردند. در کنار این تغییرات زیرساختی، کمیته بین المللی صلیب سرخ (ICRC) تجهیزات را ارتقا داده، شایستگی کارکنان را بهبود بخشیده و بیمارستان ها را در مورد حوادث تلفات جمعی آموزش داده است.
از طریق گسترش خدمات در مناطق شهری، سازمان هایی مانند صلیب سرخ در بهبود دسترسی به مراقبت های صحی و کاهش شرایط دشوار زندگی در افغانستان نقش اساسی دارند. سازمان پزشکان بدون مرز (MSF) نیز از عقب نشینی خودداری کرده است. پزشکان بدون مرز که در هشت استان فعالیت می کنند، تعداد بیمارانی را که در سه سال گذشته تحت درمان قرار می دهند دو برابر شده است.
این سازمان حادترین نیازها را اولویت بندی می کند: مراقبت های اضطراری تروما، سلامت مادر و سوء تغذیه. تنها در سال 2024، این سازمان بیش از 400000 بیمار اورژانسی را پذیرش کرده و در بیش از 45000 تولد کمک کرده است. علیرغم حملات طالبان، مرکز تغذیه باقیمانده و مرکز تروما در قندوز برای زیرساخت های مراقبت های صحی افغانستان حیاتی شده است.
آنچه این سازمان ها را بسیار مهم می کند، فقط مقیاس عملیات آنها نیست، بلکه شرایطی است که تحت آن ادامه می یابند. آنها با وجود بودجه نامشخص، محدودیتهای کارمندان زن و فروپاشی سیستمهای بهداشت عمومی گستردهتر، سیستم مراقبتهای بهداشتی را در محل چنین آشفتگی نگه میدارند.
پزشکی از راه دور: پلی که هیچ دیواری نمی تواند بسته شود
یکی از امیدوار کننده ترین پیشرفت ها برای سیستم مراقبت های صحی افغانستان است گسترش پزشکی از راه دور. وقتی دسترسی فیزیکی توسط محدودیت های طالبان مسدود می شود، ممکن است تلفن همراه همچنان از آن عبور کند. پزشکی از راه دور توسط بسیاری از سازمانها و موسسات خیریه دنبال میشود که شواهدی از تأثیر آن دارد.
پروژه تقویت سیستم های سلامت آسیای مرکزی هفت مرکز مراقبت های عالی را با 14 مرکز مراقبت های ثانویه در سراسر منطقه متصل کرد. این پروژه بیش از 6000 مشاوره از راه دور را امکان پذیر کرد و 52 جلسه آموزش الکترونیکی را برای بیش از 2000 کارمند بهداشتی ارائه کرد. یک سرویس ICU از راه دور که از سال 2020 تا 2023 اجرا می شد، همین تعداد مشاوره از راه دور را به نزدیک به 1600 بیمار ارائه کرد.
این به عنوان پاسخی به COVID-19 قبل از گسترش به مراقبت های ویژه نوزادان، کودکان و جراحی آغاز شد. محققان دریافتند که افزایش دفعات مشاوره با کاهش مرگ و میر بیماران مرتبط است که کاربرد بالینی را نشان می دهد.
آرین تله هیل
دکتر وحید آرین در دوران جنگ شوروی در افغانستان بزرگ شد و در زیرزمین ها از راکت ها و بمب ها پناه گرفت. بعداً خانواده اش به پاکستان گریختند و در کمپ پناهندگان به مالاریا و سل مبتلا شد. او در 15 سالگی با 100 دلار در جیب وارد بریتانیا شد، به تحصیل پزشکی در کمبریج ادامه داد و اکنون بنیانگذار آرین تله هیل.
آرین تلههیل که در سال 2015 تأسیس شد، با اتصال بیمارستانهای افغانستان به شبکه جهانی متخصصان داوطلب از طریق تلفنهای هوشمند و تبلتها آغاز به کار کرد. از آنجایی که سیستمهای پزشکی گران قیمت برای پزشکان در این تنظیمات کم منابع غیرقابل دسترسی هستند، این امر به پرسنل پزشکی و بیماران امکان میدهد تا با هدایت شدن به شبکهای متشکل از 150 داوطلب بینالمللی، مراقبتهای مناسب را دریافت کنند. نتایج بی نظیر بوده است، با یک مطالعه سه ساله نشان می دهد که داوطلبان آرین تله هیل به مراقبت از هزاران بیمار کمک کرده اند.
این سازمان همچنین از آن زمان با سازمان بهداشت جهانی (WHO) برای ارائه حمایت های اضطراری، بهداشت روانی و روانی اجتماعی به افراد نیازمند در سراسر جهان همکاری کرده است.
اظهارات پایانی
ابتکاراتی از این قبیل، نوید بزرگی را برای نیازمندان در افغانستان نشان می دهد، که با سیستم مراقبت صحی که تحت فشارهای سیاسی تکان خورده، مواجه هستند و حق ارائه رایگان مراقبت های پزشکی را سلب می کنند. در حالی که سازمان های بشردوستانه برای پر کردن این شکاف تلاش می کنند، پزشکی از راه دور به عنوان یک انقلاب آرام در حال ظهور است. جایی که محدودیتهای طالبان سعی میکنند در را مسدود کنند، ممکن است گوشی هوشمند همچنان از آن عبور کند.
– ژولیت دالاآگلیو
جولیت در لندن، بریتانیا مستقر است و بر روی فناوری و سلامت جهانی برای پروژه بورگن تمرکز دارد.
عکس: فلیکر
