بیروت – برای هفتهها، پرزیدنت ترامپ مکرراً – بر اساس برخی برآوردها حداقل 37 بار – وعده داده است که توافق با ایران نزدیک است. با این حال، موضوعی به دور از کانون مناقشه ممکن است به بزرگترین مانع برای هر معاهده تبدیل شود: لبنان.
این پتانسیل مخرب از روز یکشنبه، زمانی که اسرائیل به پایتخت لبنان، بیروت حمله کرد، به خوبی نمایان شد و ایران را بر آن داشت که به دلیل آنچه که آن را نقض آتشبس میداند، موشکهایی را به اسرائیل حمله کند. حملات اسرائیل پس از اصابت موشک های شبه نظامیان حزب الله به شمال اسرائیل انجام شد.
این درگیری ها به تبادل موشک ها و حملات هوایی افزایش یافت که تهدیدی برای فرو بردن منطقه در یک درگیری تمام عیار و حتی گسترش جنگ تا شامل شورشیان حوثی یمن بود.
پس از آنکه پرزیدنت ترامپ تا حدودی دیوانه وار از اسرائیل و ایران خواست آرامش دوباره برقرار شد “فورا “تیراندازی” را متوقف کنید.” بعداً، زمانی که اصرار کرد – بار دیگر – که مذاکرات به زودی به جنگ پایان میدهد، لحنی سرزنشآمیز به خود گرفت، «به شرط اینکه جهل یا حماقت سر راهش قرار گیرد».
اما این وضعیت بر شکنندگی رویکرد نه جنگ و نه صلح ترامپ در مذاکرات تاکید کرد. یادآوری دیگری از ماهیت ضعیف آتشبس ایران و آمریکا روز سهشنبه زمانی بود که ایران یک هلیکوپتر آپاچی ارتش آمریکا را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرد. پس از اینکه ترامپ قول داد ایالات متحده “از روی ضرورت” پاسخ خواهد داد، ارتش حملاتی را به اهداف ایرانی انجام داد.
برای اسرائیل، و به ویژه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، شکنندگی آتش بس ممکن است مهم باشد.
بسیاری از اسرائیلیها بیم دارند که هرگونه معامله آمریکا با جمهوری اسلامی آنها را با دشمنی سرسخت مواجه کند – دشمنی که حتی بدون سلاح هستهای، میتواند آنها را با موشک یا حملات متحدانی مانند حزبالله، یک گروه شبهنظامی شیعی لبنان که ایران طی دههها آن را به یک جناح شبهنظامی و حزب سیاسی توانا پرورش داده، تهدید کند.
جو ماکارون، تحلیلگر ژئوپلیتیک مستقر در بیروت، گفت: «ترامپ لبنان را به عنوان یک اولویت نمیداند، بنابراین اگر بتواند با ایران به توافق هستهای دست یابد، در مورد لبنان انعطافپذیر است». اما اسراییل لبنان را به عنوان «تئاتر کلیدی برای داشتن حق وتو در مذاکرات ایران و آمریکا» میداند.
او گفت: «هر زمان که نتانیاهو احساس می کند که این مذاکرات نزدیک به انجام است، کاری در لبنان انجام می دهد، زیرا این فضایی است که می تواند واقعاً بر مذاکرات تأثیر بگذارد.
آتش بس های متعدد با میانجیگری ایالات متحده بین دولت های لبنان و اسرائیل نتوانسته درگیری ها را متوقف کند. حزب الله همه این پیمان ها را رد کرد، از جمله قراردادی که هفته گذشته امضا شد و از آن خواست به طور یکجانبه عملیات را متوقف کند و از جنوب لبنان عقب نشینی کند.
در حالی که حزب الله به حملات خود به شمال اسرائیل ادامه می داد، ارتش اسرائیل اشغال اراضی لبنان را تشدید کرد.
در همین حال، ایران میگوید که آتشبس با ایالات متحده باید شاهد خاموش شدن سلاحها در همه جبههها، از جمله لبنان باشد – موضعی که برای اسرائیل غیرشروع است.
اگرچه ایران از حملات قبلی اسرائیل در جنوب لبنان شکایت کرد، اما این حملات واکنشی را برانگیخت. اما تهران روی ضاحیه، حومه جنوبی بیروت که حزبالله در آن قدرت دارد، خط قرمز کشید.
مبادلات این هفته بدترین شکست در آتش بس ایران و آمریکا بود، اما اولین باری نبود که با کمپین اسرائیل در لبنان تقریباً از مسیر خارج شد.
در ماه آوریل، ترامپ به جز باندهای تحت فشار، نتانیاهو را برای کاهش خصومتها با حزبالله پس از حملات قدرتمند به بیروت تهدید کرد که آتشبس را تنها چند روز پس از اجرایی شدن آن، به هم میزند.
هنگامی که نتانیاهو در این ماه دستور حمله به ضاحیه را صادر کرد، ترامپ با نخست وزیر اسرائیل تماس گرفت و به او گفت که آن را لغو کند و او را “دیوانه” خواند. ترامپ بعداً گفت که از درگیری مداوم خود با لبنان کمی نگران است.
حزبالله در ماه مارس، چند روز پس از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، به نبرد پیوست، موشکها و پهپادها را در شمال اسرائیل در همبستگی با ایران و به گفته آنها برای پاسخ به نقض مکرر آتشبس قبلی توسط اسرائیل که در نوامبر 2024 امضا شده بود، حمله کرد.
اسرائیل با یک عملیات هوایی وحشیانه و با تعمیق تهاجم زمینی خود به جنوب لبنان، به گفته خود تلاشی برای خنثی کردن یا نابودی حزب الله و ایجاد یک منطقه حائل در خاک لبنان پاسخ داد. وزارت بهداشت لبنان می گوید تا کنون حدود 3666 نفر کشته شده اند، در حالی که یک چهارم جمعیت آواره و بیش از یک دهم کشور اشغال شده است.
پرتابه ای بر فراز مرکز اسرائیل در جریان حمله موشکی ایران در 7 ژوئن 2026 به رگبار می نشیند.
(اوهاد زویگنبرگ / آسوشیتدپرس)
اینکه نتانیاهو در این هفته خطر خشم ترامپ را به همراه خواهد داشت تا حدی تابعی از سیاست های انتخاباتی است. او در ماه اکتبر با انتخاب مجدد روبرو می شود و در نظرسنجی ها عقب است. او همچنین در حال مبارزه با افکار عمومی اسرائیلی است که با یا بدون تایید ایالات متحده، برای اتخاذ یک خط سخت تر با حزب الله اعتراض می کنند.
در این میان، ایران محاسبات خاص خود را برای کمک به حزبالله دارد، حتی اگر به معنای برانگیختن آتشسوزی گستردهتر باشد.
صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در Chatham Home، یک اندیشکده مستقر در لندن، گفت: «این یک تلاش چند جانبه برای بازدارندگی مجدد بود.
وکیل گفت: «این یک جنگ وجودی برای ایران بود و چون زنده ماند، به فردای آن روز فکر میکند. او میخواهد به مردم خود و همچنین منطقه نشان دهد که اینجا برای ماندن است، جمهوری اسلامی غیرقابل پیشبینی است، نه یک جمهوری شکستخورده.»
رهبری جدید ایران همچنین میخواست نشان دهد که سیاستهای محتاطانهتر مورد حمایت رهبر قبلی، آیت الله علی خامنه ای وکیل افزود که در روز اول جنگ کشته شد، دیگر در بازی نبود.
پس از حملات 7 اکتبر 2023 به رهبری حماس، اسرائیل به اصطلاح را دنبال کرد. محور مقاومت، مجموعه ای از شبه نظامیان و دولت های مورد حمایت ایران که شامل حزب الله نیز می شود. ایران تا حد زیادی عقب نشینی کرد در حالی که اسرائیل آنها را از بین برد و رهبران آنها را ترور یا سرنگون کرد.
صادق لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت، اما رویارویی این هفته با اسرائیل، اولین باری که ایران در دفاع از یک متحد خود وارد خصومت مستقیم شد، نشان دهنده یک تغییر مهم است.
لاریجانی، برادر علی لاریجانی، مقام ارشد امنیتی ایران، گفت: حمله ایران در دفاع از لبنان صرفاً یک پاسخ نظامی نبود، بلکه اعلام رسمی یک دکترین استراتژیک بود. که کشته شد اوایل جنگ
لاریجانی گفت: این اقدام پیام روشنی داشت که اگر به یکی از طرفهای محور مقاومت حمله شود، پاسخی فراتر از مرزهای جغرافیایی خواهد داشت و معادلات منطقه را تغییر میدهد.
رگبار موشکی این هفته نیز روابط عمومی خوبی ایجاد کرد، به ویژه در لبنان، جایی که دولت برای توقف حمایت ایران از حزب الله و محدود کردن نفوذ آن بر امور کشور اقدام کرده است. (رهبری لبنان بر برگزاری مذاکرات آتش بس با اسرائیل جدا از مذاکرات مربوط به ایران پافشاری کرده است.)
اما برای بسیاری از لبنانیها – بهویژه شیعیانی که ستون فقرات حمایت حزبالله را تشکیل میدهند – تمایل ایران به جنگ برای حزبالله با سیاستهای آشتیجویانه دولت در قبال اسرائیل در تضاد است و به نفع دولت نیست.
ماکارون گفت: «ایرانیها با امتیاز پیروز شدند، زیرا اگرچه در اسرائیل هیچ کاری که بسیار زیانبار بود انجام ندادند، اما به یک هدف نمادین دست یافتند.
همچنین به نظر واضح است که ایران فرصت را در عدم تمایل ترامپ برای شروع مجدد جنگ می بیند.
وکیل گفت: “ایرانی ها ترامپ را درست می خوانند. آنها می دانند که او می خواهد بیرون برود.”
او گفت: “اما آنها همچنین در حال محاسبه هستند که هیچ یک از اینها از بین نمی رود یا به راحتی حل نمی شود. بنابراین آنها سعی می کنند این مشارکت (با حزب الله) را که در طول دهه ها ایجاد کرده اند حفظ کنند.”
با توجه به اینکه هیچ یک از طرفین حاضر به عقب نشینی نیستند، به نظر می رسد یک رویارویی جدید بر سر لبنان موضوع زمان باشد.
روز سهشنبه، اسرائیل حملات خود را به صور افزایش داد، شهری که قبل از جنگ حدود 100000 نفر در آن زندگی میکردند و قلب اقتصادی جنوب لبنان به حساب میآمد. در اوایل روز، ارتش اسرائیل برای اولین بار دستور تخلیه کل شهر از جمله محله مسیحی آن را صادر کرد که از حملات قبلی مستثنی شده بود.
