کابل:
زن عصبانی شد. او در یکی از محلههای فقیرتر پایتخت افغانستان در مسیر گلآلود شیبدار بالای تپه ایستاده بود و روسریاش را کنار کشید تا موهای ضخیم خاکستری مایل به سفید را نمایان کند.
معروفه، 52 ساله، باشنده محله ده مازنگ کابل که مانند بسیاری از افغان ها به یک نام معروف است، گفت: “این موها را می بینی؟ حتی من با موهای سفیدم باید آب حمل کنم.” “این ظروف سنگین هستند. نه نیرویی در پشتمان باقی مانده است و نه قدرتی در پاهایمان.”
مسجدی در پایین تپه چاه مخصوص به خود را دارد که آب مجانی می دهد، اما غیرقابل آشامیدن است – زرد و شور – و باید حمل شود.
آب آشامیدنی با موتورسیکلت های سه چرخ به داخل محله می رود و به فروش می رسد. برای بسیاری، قیمت بسیار تند است.
ما پولی برای غذا نداریم، چگونه می توانیم آب تهیه کنیم؟ ولی محمد، 90 ساله، یکی دیگر از ساکنان محلی که خشم خود را پنهان نکرد، گفت: خیر
هر دو گفتند که چند ماه پس از به دست گرفتن قدرت توسط طالبان در افغانستان در سال 2021، مقامات جدید لوله هایی را که برخی از ساکنان برای سیفون کردن آب از یک چاه مشترک به خانه هایشان گذاشته بودند، قطع کردند.
محمد گفت: “آب ما را قطع کردند. آنها قدرتمند هستند و حتی دلیلی هم برای ما نمی آورند.”
اما یکی دیگر از باشندگان به نام نجیب الله رحیمی، 32 ساله، گفت که لوله های منازل مردم باعث کاهش سطح آب چاه شده و کسانی که در بالای تپه زندگی می کنند اصلاً آب ندارند. پس دولت آمد و لوله ها را قطع کرد».
کابل که در دره ای مرتفع از کوه های هندوکش واقع شده است، به سرعت آب خود را از دست می دهد.
جمعیت آن بیشتر به آب های زیرزمینی استخراج شده از چاه ها متکی است. اما آبهای زیرزمینی با سرعت نگرانکنندهای در حال کاهش است و برخی چاهها باید تا عمق ۱۵۰ متری (نزدیک به ۵۰۰ فوت) حفر شوند تا به آن برسند.
یک گزارش آوریل 2025 توسط گروه کمک رسانی مرسی کورپس گفت که سطح سفره های زیرزمینی کابل طی دهه گذشته 25 تا 30 متر (حدود 80 تا 100 فوت) کاهش یافته است.
سفره های زیرزمینی مقادیر زیادی آب را در اعماق سطح زمین نگه می دارند. آب در آنها به آرامی در طول سال ها با نفوذ بارش جمع می شود.
استخراج بیش از حد از سفره های زیرزمینی، یا تغییرات آب و هوایی که باعث کاهش آب می شود، منجر به تخلیه می شود.
در این بیانیه آمده است: «بدون تغییرات گسترده در پویایی مدیریت آب کابل، این شهر با یک فاجعه انسانی بیسابقه در دهه آینده و احتمالاً خیلی زودتر مواجه خواهد شد».
تغییرات آب و هوایی که عمدتاً ناشی از سوزاندن بنزین، نفت و زغال سنگ است، نقش خود را ایفا کرده است.
خشکسالی های مکرر باعث کاهش بارش برف شده است که ذوب تدریجی آن می تواند آب های زیرزمینی را دوباره پر کند. در عوض، کابل بارندگی شدیدتر و ناگهانی را مشاهده میکند که منجر به سیل میشود، اما به اندازه کافی به آبخوان نمیرسد.
نجیب الله سدید، کارشناس منابع آب و محیط زیست مستقر در آلمان با شبکه متخصصان آب و محیط زیست افغانستان، گفت که تغییر اقلیم تنها آنچه را که مدت ها به یک بحران فزاینده تبدیل شده است، تشدید کرده است.
سدید گفت: «حتی بدون تغییرات آب و هوایی، کابل شاهد این بحران با افزایش بیسابقه جمعیت و شهرنشینی بود.»
وسعت این شهر در دو دهه گذشته بیش از دو برابر شده است. کابل پس از سقوط طالبان در سال 2001 شاهد هجوم زیادی از افغانها بود که از کشورهای همسایه بازگشتند.
از زمانی که پاکستان و ایران اخراج افغان ها را در سال 2023 آغاز کردند، اکنون شاهد دیگری است.
از حدود 2.5 میلیون نفر جمعیت در سال 2001، کابل اکنون حدود 6 میلیون نفر را در خود جای داده است.
سدید گفت: در برخی نقاط، سفره های زیرزمینی کم عمق در حال حاضر خشک شده است. و بارانهای اخیر تأثیر چندانی ندارد، زیرا کابل اکنون ساخته شده است، زمینهای طبیعی و بدون سنگفرش کمی وجود دارد که آب بتواند در آن نفوذ کند.
سدید توضیح داد: «حتی اگر هر روز باران ببارد، دیگر بر سطح آبهای زیرزمینی تأثیر نمیگذارد، زیرا جایی برای ضربه زدن به آبهای زیرزمینی وجود ندارد».
او گفت که مدیریت نادرست منابع آب این مشکل را تشدید کرده است و شرکتهای نوشیدنی و گلخانههایی را که از مقادیر زیادی آب زیرزمینی استفاده میکنند، مشخص است.
مسئولان به شدت از این مشکل آگاه هستند.
قاری مطیع الله عابد، سخنگوی وزارت آب و انرژی گفت: وضعیت آب شهر کابل در وضعیت بحرانی قرار دارد. دلیل اصلی این است که جمعیت به میزان قابل توجهی افزایش یافته، بارندگی کاهش یافته و مصرف افزایش یافته است.
وی گفت: دولت در حال اقدام است. این محدودیت بر استخراج آب های زیرزمینی توسط شرکت های نوشیدنی، کشاورزان و سایر کاربران تجاری اعمال کرد.
کنتورهای آب نصب شده و برای مشاغلی مانند کارواش ها و ساختمان های بزرگ سهمیه بندی شده است و به کسانی که بیش از حد مجاز خود هستند گفته می شود که از کابل نقل مکان کنند.
عابد گفت که برای کمک به پر کردن آب های زیرزمینی، سدهای بازرسی – سازه های کوچک و موقت در سراسر آبراه ها – در 14 ولسوالی کابل ساخته شده است و هزاران چاه جذبی که به مدیریت آب طوفان کمک می کند حفر شده است.
وی همچنین به تکمیل بند شاه و عروس کابل که در سال 2024 افتتاح شد و برای نگهداری 10 میلیون متر مکعب (353 میلیون فوت مکعب) آب طراحی شد و برداشت میلیون ها تن رسوب از بند قرغه و افزایش ظرفیت مخزن اشاره کرد.
اما اینها کافی نیستند.
دو پروژه بزرگ که می تواند به طور قابل توجهی بحران را کاهش دهد به تعویق افتاده است.
یکی یک خط لوله تقریباً 200 کیلومتری (124 مایلی) از رودخانه پنجشیر در شمال کابل است و دیگری یک بند و مخزن برنامه ریزی شده به نام بند شاه توت در حدود 30 کیلومتری (18 مایلی) جنوب غربی شهر است.
بر اساس گزارش مرسی کورپس، آنها با هم می توانند برای حدود 4 میلیون نفر آب تامین کنند.
سدید گفت: «ترکیبی از هر دو راه حلی پایدار برای آینده خواهد بود. او گفت که اگرچه ساخت این سد چندین سال طول می کشد، اما خط لوله می تواند نسبتا سریع تکمیل شود.
شفیع الله زاهد، مدیر زون کابل در شرکت دولتی آب و فاضلاب شهری افغانستان، گفت که بودجه حدود 130 میلیون دلاری خط لوله پنجشیر تصویب شده است.
او گفت که بررسی اولیه که در دولت قبل تکمیل شد، “به طور کامل بازنگری شده است و اکنون نیاز به بررسی دیگری است.” پس از تکمیل، “کار عملی می تواند آغاز شود.”
بند شاه توت که ماه ها قبل از تسلط طالبان اعلام شد، قرار بود یک پروژه مشترک افغانستان و هند باشد.
همچنین با تأخیر بودجه مواجه شده است. زاهد گفت که اگر ساخت و ساز آغاز شود، شش تا هفت سال طول خواهد کشید.
اما سدید گفت که دولت های افغانستان چه در حال حاضر و چه پیشین، زیرساخت های دیگر را بر پروژه های آب حیاتی اولویت می دهند.
وی گفت: “راه های متعددی در حال ساخت است، پل هوایی با هزینه های زیادی ساخته می شود. اما اولویتی برای پروژه های آبی وجود ندارد.” “آنها فقط پروژه هایی را انجام می دهند که چشم نواز است و نه پروژه هایی که برای سلامت مردم و حقوق اساسی مردم اساسی است. آب ضروری است. آب مهم تر از جاده است.”
(به جز عنوان، این داستان توسط کارکنان NDTV ویرایش نشده است و از یک فید سندیکایی منتشر شده است.)
