ماجرای نفرت و نفرت آمریکا با ایران: یک دوره برخورد برای اعصار

دو ماه پس از آمریکا و اسرائیل حمله کرد ایران در 28 فوریه، یک بن بست متشنج حاکم است. هیچ جنگ فعالی وجود ندارد، اما هیچ نشانه ای از پیشرفت دیپلماتیک نیز وجود ندارد.

جنگ نقطه اوج یک مسیر 47 ساله است که آمریکا و ایران را در این مسیر برخورد قرار داد. خصومت متقابل از سال 1979 یک هنجار بود، و حتی گشایش های نادر، مانند همکاری در افغانستان پس از طالبان در سال 2002، یا یک پیمان هسته ای مهم در سال 2015، نتوانست این مسیر را به سمت یک رابطه کاربردی تر تغییر دهد.

پرسش‌های جدی باقی می‌ماند: محرک‌های اصلی این وضعیت مسموم که در نهایت ما را به سمت جنگ سوق داد، چیست؟ محدودیت های خودمختاری استراتژیک ایران چیست و چگونه می تواند در روابط خود با دیگر قدرت های بزرگ مانند روسیه? اسرائیل چطور؟

برای پرداختن به این موضوعات، Accountable Statecraft با دکتر شیرین طهماسب هانتر، صدای کمیاب در امور ایران و خاورمیانه گفتگو کرد. او یک دیپلمات سابق ایرانی در زمان شاه است. او بعداً یک حرفه آکادمیک برجسته در ایالات متحده ایجاد کرد، به ویژه در مرکز تفاهم مسلمان-مسیحی در دانشگاه جورج تاون، و مرکز مطالعات استراتژیک و بین المللی در واشنگتن.

نویسنده کتاب های متعدد در مورد تاریخ ایران، هویت روابط با قفقاز جنوبی و آسیای مرکزیآخرین او این دهه‌ها تجربه دیپلماتیک و دانش‌آموزی را خلاصه می‌کند.قدرت های بزرگ و تحولات اجتماعی و سیاسی ایران: خاطرات”

ما با او درباره جنگ کنونی، امتناع واشنگتن از تعامل با میانه‌روهای ایرانی و خطر تجزیه ایران و سایر موضوعات صحبت کردیم.

مسئولیت دولت: از قرن نوزدهم “بازی بزرگ” روسیه و انگلیس تا جنگ سرد، ارزش استراتژیک ایران برای قدرت های غربی تا حد زیادی به عنوان یک حائل در برابر روسیه بود، نه یک متحد واقعی. آیا جمهوری اسلامی از آن نقش حایل رها شد یا صرفاً یک سری محدودیت ها را با دیگری عوض کرد؟

شیرین هانتر: هیچ یک از قدرت های بزرگ ایران را برای منافع خود ضروری نمی دانستند. سر دنیس رایت نوشت که بریتانیا برخلاف هند هرگز ایران را ارزش استعمار تلقی نمی کرد. ایالات متحده همچنین ایران را به عنوان یک متحد اساسی نمی‌دید – همانطور که ترکیه (یک متحد ناتو) و عربستان سعودی. قدرت های بزرگ سعی کردند ایران را ضعیف و وابسته نگه دارند. حتی ایالات متحده، علیرغم روابط نزدیک اسمی با شاه محمدرضا پهلوی، کمک چندانی به صنعتی شدن ایران نکرد. از قضا اولین کارخانه فولاد ایران توسط شوروی ساخته شد.

بنابراین درجه ای از سوء ظن به تمام قدرت های بزرگ از ویژگی های سیاست ایران بوده است. با این حال، طرفداران قدرت های خارجی نیز وجود داشته اند. یک شکاف بزرگ همیشه بین کسانی که از قرن نوزدهم تا امروز روسیه و اتحاد جماهیر شوروی را ترجیح می‌دادند و کسانی که غرب را ترجیح می‌دادند وجود داشته است – ابتدا بریتانیا، سپس آمریکا علی‌رغم ادعاهایش، جمهوری اسلامی به طور قاطع از این الگو نشکسته است. هنوز هم طرفداران روسیه در ایران و کسانی هستند که خواهان روابط بالغ‌تر با غرب هستند. خصومت بیش از حد تندروها با غرب برای ایران بسیار زیانبار بوده است.

ر.س: شما هم به افراط و تفریط جمهوری اسلامی و هم به امتناع واشنگتن از تعامل جدی با میانه روهایی مانند روسای جمهور هاشمی-رفسنجانی، خاتمی، روحانی و پزشکیان انتقاد کرده اید. حتی برجام صرفاً به عنوان یک توافق کنترل تسلیحات تلقی می شد، نه گشایشی برای یک دوره جدید. آیا این امتناع تندروها در تهران را تقویت کرد؟

ش: دو عامل عامل بن بست روابط ایران و آمریکا پس از انقلاب 1979 بوده است. اول، خصومت ایدئولوژیک تندروها با آمریکا و غرب. دوم، اصرار آمریکا بر اساساً تابع ایران. حتی در زمان شاه هم آمریکا بود نسبت به جاه طلبی های خود محتاط است برای ایران، هر چند او یک مدرنیست و طرفدار آمریکا بود. هیچ شکی وجود ندارد که سیاست های رئیس جمهور کارتر – از جمله، همراه با عربستان سعودی، کاهش قیمت نفت، که باعث شد رکود اقتصادی در ایران در سال ۱۳۵۶ – به موفقیت انقلاب کمک کرد.

پس از پایان جنگ ایران و عراق، آمریکا از برخورد با میانه روهایی مانند هاشمی رفسنجانی خودداری کرد. ارائه شده است قراردادی با یک شرکت نفتی آمریکایی، کونوکو. این امر به دنبال داشت قانون تحریم ایران، لیبی و سوریه در سال 1996

در سال 1380 در مورد خاتمی هم همین اتفاق افتاد. بعد از ایران به آمریکا در افغانستان کمک کرد و با پیشنهاد همکاری، ایالات متحده ایران را بخشی از آن نامید “محور شر”. در سال 2003، ایران با ارسال نامه ای اعلام کرد که آماده است در مورد همه مسائل بین دو کشور از جمله موضوع حزب الله لبنان گفتگو کند.

همه این اورتورها رد شدند. بدون شک مخالفت هایی با این سیاست ها در ایران وجود داشت. اما اگر ایالات متحده پاسخ مثبت داده بود، میانه‌روها تقویت می‌شدند و می‌توانستند به طور مؤثرتری در برابر مخالفان تندرو مقاومت کنند.

RS: از نقطه نظر شما در واشنگتن، چگونه لابی طرفدار اسرائیل از دفاع ساده از اسرائیل به فشار فعالانه بر ایالات متحده برای حل “مسئله ایران” با زور تبدیل شد؟

SH: تعیین تاریخ مشخص دشوار است، اما ریاست جمهوری کلینتون به ویژه از اسرائیل و شخصیت های طرفدار اسرائیل حمایت می کرد. او بسیاری از آنها را منصوب کرد – مارتین ایندیک مثالی است – برای مواضع کلیدی سیاست خارجی. در این میان، بسیاری از شخصیت های ثروتمند طرفدار اسرائیل و برخی دو تابعیتی اسرائیلی-آمریکایی پول بیشتری برای انتخابات آمریکا خرج کرد. بنابراین بسیاری از جنبه های سیاست خارجی ایالات متحده در خاورمیانه منعکس کننده دیدگاه ها و آرزوهای اسرائیل است.

در دوران ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش، نومحافظه کاران طرفدار اسرائیل سیاست های پیش برده شده مانند حمله به عراق در سال 2003. آنها بودند آماده رفتن به تهران بلافاصله پس از آن اما در عراق گرفتار شد. اسرائیل آمریکا را تحت فشار قرار داد تا از قدرت خود برای حذف رقبای خود استفاده کند. حالا نوبت ایران است. چه کسی می داند بعدی کی خواهد بود.

ر.س: ایران تاکنون هیچ نشانه ای از تجزیه داخلی نشان نداده است. اما اگر هدف اسرائیل این باشد که ایران را به یک کشور شکست خورده تبدیل کند (از طریق خفه کردن اقتصادی، دامن زدن به تنش‌های قومی یا فرقه‌ای و غیره)، آیا این امر می‌تواند به خطری واقعی تبدیل شود؟ و به طور مشخص، آیا بازیگران خارجی می توانند پان ترکیسم، جدایی طلبی کرد و دیگر هویت های قومی را برای تکه تکه کردن ایران به سلاح تبدیل کنند؟

ش: کسانی که سعی در تضعیف و تسلط بر ایران داشته اند، همواره تفاوت های قومی-زبانی آن را اغراق کرده اند. با این حال، ایران، از این نظر، تفاوت چندانی با بریتانیا، اسپانیا یا فرانسه ندارد. همه ایرانیان از نظر فرهنگی بیش از هر ج دیگری مشترک هستندکشور اگر از ایران جدا شوند، باید به کشور دیگری بپیوندند که اشتراکات کمتری با آنها دارند. هیچ یک از اقلیت های ایران منابع لازم برای تشکیل واحدهای مستقل قابل دوام را ندارند.