پاریس – جنگ در ایران باعث توزیع مجدد چشمگیر ثروت جهانی شده است. شرکت های نفت و گاز آمریکا به جیب می زنند حداقل 60 میلیارد دلار در سودهای بادآورده امسال، در حالی که روسیه می تواند سود کند تا 100 میلیارد دلار در درآمدهای مالی اضافی اما تقریباً هر اقتصاد، از جمله صادرکنندگان انرژی، با آن دست و پنجه نرم می کند رشد کندترتورم فزاینده و چشم انداز بالا بودن دائمی نرخ های بهره.
واضح ترین خط گسل از تنگه هرمز می گذرد، زیرا بسته شدن آن وابستگی شدید آسیا به انرژی خلیج فارس را آشکار کرده است. اروپا نیز بهای گزافی را می پردازد: از زمان شروع جنگ ایران، اتحادیه اروپا هزینه های زیادی را صرف کرده است 24 میلیارد یورو اضافی (28 میلیارد دلار) واردات سوخت فسیلی.
در عین حال، بحران کنونی امنیت انرژی را بازتعریف می کند. در قرن بیستم، این به معنای دسترسی مطمئن به نفت و گاز بود. امروزه، امنیت انرژی به طور فزاینده ای بر توانایی برق رسانی سریع، تولید برق پاک در داخل کشور و کنترل فناوری ها و زنجیره های تامینی است که سیستم های برق آینده به آنها وابسته است.
با این اقدامات، چین مزیت رقابتی آشکاری دارد. برق در حال حاضر حساب می شود تقریبا 30 درصد از کل مصرف انرژی آن، در مقایسه با حدود 20 درصد در ایالات متحده و اروپا. اتحادیه اروپا، با وجود تمام اهداف اقلیمی و برقرسانی، همچنان به سوختهای فسیلی وارداتی و فناوریهای پاک خارجی وابسته است.
شکاف در اروپا به همان اندازه چشمگیر است. به عنوان مثال، اسپانیا یک بافر جزئی در برابر نوسانات سوخت های فسیلی ایجاد کرده است: انرژی های تجدیدپذیر اکنون قیمت عمده فروشی برق را تعیین می کنند. تقریبا 80 درصد در آن زمان، به طور متوسط 60 یورو در هر مگاوات ساعت. در مقابل، ایتالیا به شدت در معرض بازارهای گاز طبیعی است و قیمت برق نزدیک به 130 یورو در هر مگاوات ساعت است.
کمیسیون اروپا تسریع اتحادیه اروپا ابتکار عمل منعکس کننده فوریت برق رسانی است. این بسته اقدامات به دنبال کاهش هزینه های فزاینده انرژی و کاهش وابستگی بلوک به سوخت های فسیلی وارداتی از طریق افزایش وسایل نقلیه الکتریکی (EVs) و پمپ های حرارتی، گسترش انرژی های تجدیدپذیر، تقویت شبکه های برق و ایجاد ظرفیت ذخیره سازی است. اما فاقد منابع مالی لازم برای دستیابی به اهداف اعلام شده خود است. بدون یک استراتژی سرمایه گذاری معتبر، خطر باقی ماندن یک بافت جاه طلبی به جای یک برنامه منسجم وجود دارد.
در مقابل، چین دههها را صرف ساختن یک سیستم برق رسانی یکپارچه، تضمین دسترسی به مواد معدنی حیاتی، گسترش سلطه خود در پالایش، افزایش انرژیهای تجدیدپذیر، باتریها و خودروهای برقی و برقرسانی پایگاه صنعتی خود کرده است. در نتیجه، اکنون نقاط خفه کننده استراتژیک را در سراسر زنجیره ارزش انرژی پاک کنترل می کند.
با توجه به اینکه قیمت برق صنعتی در اروپا بود تقریبا دو برابر بیشتر همانطور که در چین حتی قبل از شوک انرژی فعلی، انتقال از جهانی تحت سلطه نفتی ها به دنیایی که توسط الکترودولت ها شکل می گیرد، احتمالا تسریع خواهد شد. دسترسی به برق ارزان قیمت مستقیماً به استقلال استراتژیک و اهرم ژئوپلیتیکی تبدیل خواهد شد. در حالی که ایالات متحده و روسیه ممکن است در کوتاه مدت بیشترین سود را از شوک سوخت فسیلی ببرند، موازنه به مرور زمان به سمت چین تغییر خواهد کرد.
اروپا همچنان می تواند از انتقال انرژی بهره مند شود، اما این امر به اهداف و مقررات جدید نیاز دارد. موفقیت به سرمایه گذاری در مقیاس بزرگ و یک سیاست صنعتی خوب طراحی شده بستگی دارد. در غیر این صورت، اروپا در معرض خطر تجارت وابستگی به نفت و گاز خلیج فارس برای وابستگی به فناوری های پاک چینی است.
به طور دلگرم کننده، اتحادیه اروپا شروع به ایجاد چارچوب نظارتی مورد نیاز برای حمایت از این تغییر کرده است. مهمتر از همه، قانون صنعت خالص صفر، قانون مواد خام حیاتی، قانون چیپس اروپا، و قانون شتاب دهنده های صنعتی هدف آنها تضمین کنترل بخشهای کلیدی اقتصاد برقدار از طریق تقویت پایههای صنعتی اروپا، تضمین دسترسی به ورودیهای حیاتی و تقویت قابلیتهای تکنولوژیکی است.
این ابتکارات همچنین نشان دهنده رویکرد قاطعانه تر به سیاست صنعتی است. تدارکات عمومی، کمک های دولتی و سایر ابزارها به طور فزاینده ای در جهت حمایت از محصولات کم کربن ساخته شده در اروپا یا در زنجیره های تامین قابل اعتماد است. از این نظر، اروپا – هرچند محتاطانه – شروع به بازی استراتژیک مشابه چین کرده است.
اما محدودیت اصلی تامین مالی است. همانطور که در سال 2024 گزارش دراگی با توجه به رقابت پذیری اتحادیه اروپا، سرمایه گذاری مورد نیاز برای انتقال انرژی پاک بسیار فراتر از منابع فعلی بلوک است. این امر بر نیاز فوری به ابزارهای تأمین مالی مشترک، از جمله اوراق قرضه یورو، برای حمایت از هزینه های لازم تأکید می کند.
اروپا هنوز زمان دارد تا عقب نشینی کند. اما مگر اینکه جاه طلبی نظارتی خود را با سرمایه گذاری پایدار مطابقت دهد، در قوانین قوی و در تحویل ضعیف باقی خواهد ماند. در دنیایی که با سیاست صنعتی و رقابت ژئوپلیتیکی تعریف میشود، فضای کمی برای نیمسنجش وجود دارد.
در خبرنامه ما مشترک شوید
آخرین بهروزرسانیهای CounterCurrents را مستقیماً در صندوق ورودی خود دریافت کنید.
امانوئل گورین معاون دانشکده آب و هوای پاریس در Sciences Po است.
حق چاپ: Mission Syndicate، 2026.
www.project-syndicate.org
