عراقچی در پکن: چین چگونه می تواند مسیر جنگ ایران و آمریکا را شکل دهد | جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیوز

عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران روز چهارشنبه با وانگ یی همتای چینی خود در پکن دیدار و گفتگو کرد. توافق صلح در بحبوحه اعلام رئیس جمهور ایالات متحده مبنی بر توقف تلاش ها برای باز کردن اجباری تنگه هرمز، سرعت بین تهران و واشنگتن افزایش یافته است.

این دیدار – و زمان آن – بر آنچه که به گفته تحلیلگران، سهم مهم چین در جنگ آمریکا و ایران است، و نقشی که پکن می تواند در جهت گیری مناقشه ایفا کند، تاکید می کند.

بر اساس تصاویر منتشر شده توسط شبکه تلویزیونی فونیکس مستقر در هنگ کنگ، وانگ در ابتدای جلسه به عراقچی گفت: «ما معتقدیم که آتش‌بس جامع هیچ تأخیری ندارد، از سرگیری خصومت‌ها توصیه نمی‌شود و تداوم در مذاکرات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است».

این سفر یک هفته قبل از دیدار ترامپ با شی جین پینگ، رئیس جمهور چین در 14 و 15 می در پکن انجام می شود. پیش از این، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا از چین خواسته بود که ایران را برای کاهش محاصره تنگه هرمز که تقریباً یک پنجم نفت و گاز جهان از آن می گذرد، تحت فشار بگذارد.

این نشست در حالی برگزار می شود که تنش های فزاینده بین تهران و واشنگتن بر سر آبراه استراتژیک وجود دارد. ایران پس از آغاز جنگ، حمل‌ونقل از طریق تنگه هرمز را محدود کرد، در حالی که ایالات متحده پس از آتش‌بس آوریل، بنادر ایران را محاصره کرد تا تهران را مجبور به پذیرش شروط واشنگتن در مذاکرات کند.

اختلال در کشتیرانی از طریق این تنگه، که موجی از شوک به اقتصاد جهانی وارد کرده است، در برخی مواقع تنش‌ها را بین واشنگتن و پکن عمیق‌تر کرده است و چین به‌ویژه تحت تأثیر اختلال در جریان انرژی خلیج‌فارس به شرق آسیا قرار گرفته است.

اما با توجه به اینکه ایالات متحده نیز رکود اقتصادی را احساس می کند، از جمله افزایش قیمت سوخت داخلی در آستانه انتخابات میان دوره ای، تحلیلگران می گویند که منافع مشترک بین دو قدرت جهانی در بازگشایی تنگه هرمز و تامین آتش بس، فضا را برای پکن ایجاد می کند تا نقش دیپلماتیک مهمی در هر توافق صلح ایفا کند.

اقدام متعادل چین

در طول این درگیری، چین تلاش کرده است تا انتقاد از ایالات متحده را با درخواست برای ثبات منطقه ای متعادل کند.

به گزارش خبرگزاری نیمه رسمی ایران، وانگ در دیدار روز چهارشنبه، مجدداً اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران را «غیر قانونی» خواند. پکن بارها این مناقشه را نقض قوانین بین‌المللی دانسته و در عین حال از حمایت کامل از هر اقدام ایران خودداری کرده است.

چین همچنین از کشتن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران به‌عنوان تشدید خطرناکی که خطر بازگشت سیاست بین‌المللی به «قانون جنگل» را به دنبال دارد، انتقاد کرده است. در کنار روسیه، پکن تلاش‌های شورای امنیت سازمان ملل برای محکومیت اقدامات ایران در تنگه هرمز را وتو کرده است.

در عین حال، چین در برابر فشار فزاینده آمریکا بر سر روابط اقتصادی خود با تهران مقاومت کرده است. واشنگتن شرکت های چینی متهم به خرید نفت ایران را تحریم کرده است. پکن در پاسخ به شرکت‌های چینی دستور داد تا از تحریم‌ها پیروی نکنند.

با این حال، اسکات بسنت، وزیر خزانه داری ایالات متحده، همچنان علناً از چین خواست تا از نفوذ خود بر تهران برای کمک به کاهش تنش استفاده کند، که نشانه هایی از گرم شدن اخیر در روابط ایالات متحده و چین پس از توافق تجاری اولیه در اواخر سال گذشته است.

جودی ون، محقق مرکز امنیت و استراتژی بین‌المللی (CISS) در دانشگاه تسینگ‌هوا در پکن، گفت که پیام‌های چین عمدتاً بر جلوگیری از بی‌ثباتی بیشتر در اطراف تنگه هرمز متمرکز شده است، مسیری حیاتی برای واردات و تجارت انرژی چین.

ون گفت: «فکر می‌کنم چین تمام تلاش خود را می‌کند تا ایران را متقاعد کند که به میز مذاکره بازگردد و بگذارد تنگه هرمز مانند گذشته باز شود.»

ایران از چین چه می خواهد؟

پس از سال‌ها تحریم‌های آمریکا که ایران را عمیقاً به تجارت و سرمایه‌گذاری چین وابسته کرد، چین همچنان مهم‌ترین راه نجات اقتصادی تهران است.

چین اکثریت قریب به اتفاق صادرات نفت ایران را خریداری می کند، اغلب با قیمت های تخفیف خورده، در حالی که درآمدهای ایران عمدتاً به خرید کالاها و خدمات چینی اختصاص می یابد. این وابستگی تنها از زمانی که دو کشور توافقنامه مشارکت استراتژیک 25 ساله را در سال 2021 امضا کردند، عمیق تر شده است که زیرساخت ها، تجارت و همکاری های امنیتی را پوشش می دهد.

در این زمینه، تحلیلگران می گویند که سفر عراقچی همچنین با هدف کسب حمایت دیپلماتیک از پکن در لحظه حساس درگیری انجام می شود.

کریس دویل، مدیر شورای تفاهم عربی-بریتانیایی، به الجزیره گفت که تهران احتمالاً به دنبال شفاف سازی در مورد میزان تمایل چین به حمایت از ایران در صورت موافقت با کاهش تنش ها در تنگه هرمز است.

دویل گفت: «وزیر خارجه ایران احتمالاً در پکن است تا از پکن شفاف‌سازی کند و اطمینان دهد که اگر بخواهند تنگه را باز کنند، پکن احتمالاً به حمایت دیپلماتیک از آن و حمایت از آن در سازمان ملل ادامه خواهد داد».

تهران احتمالاً برای جلوگیری از هرگونه تحریم اضافی مرتبط با تنگه هرمز به حمایت چین در سازمان ملل نیاز دارد. همچنین گمان می‌رود که مقامات ایرانی به دنبال کسب اطمینان در مورد موضعی هستند که پکن در مذاکرات هفته آینده شی با ترامپ اتخاذ خواهد کرد و اینکه آیا چین می‌تواند امتیازاتی به واشنگتن بدهد که ممکن است تهران را ناآرام کند.

دویل گفت که زمان این دیدار قابل توجه بود و واشنگتن به طور فزاینده ای بر پکن فشار می آورد تا از نفوذ خود بر ایران استفاده کند.

وی گفت: «ما ترامپ را هفته آینده داریم و دولت ترامپ در روزهای اخیر فشار بیشتری بر پکن وارد کرده است تا از نفوذ خود در ایران برای اعمال فشار استفاده کند و واقعاً ایران را تحت فشار بگذارد تا برای پایان دادن به جنگ به میز مذاکره بیاید و قطعاً به بستن تنگه هرمز پایان دهد.»

گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی همچنین حاکی از آن است که چین افزایش حمایت نظامی از ایران را در نظر گرفته است. سی‌بی‌اس نیوز گزارش داد که تحلیلگران اطلاعاتی پنتاگون ارزیابی کرده‌اند که پکن در حال بررسی است که آیا سامانه‌های راداری و پدافند هوایی پیشرفته را در اختیار تهران قرار دهد، هرچند هنوز مشخص نیست که آیا انتقالی صورت گرفته است یا خیر.

تحلیلگران می گویند اولویت فوری ایران احتمالاً تضمین این است که چین به حمایت دیپلماتیک خود در صورت موافقت تهران با کاهش اقدامات خود در تنگه ادامه خواهد داد.

چین از ایران چه می خواهد؟

یکی از منافع اصلی چین ثبات در منطقه و شرایط مساعد برای اقتصادی است که سریعتر از بسیاری از همتایان غربی خود به رشد خود ادامه می دهد. جابجایی آزاد کالا از طریق تنگه هرمز در این امر مهم است، زیرا اختلال طولانی مدت هم اقتصاد چین و هم بازارهای جهانی گسترده تر و هم امنیت انرژی را تهدید می کند.

به گفته تحلیلگران، بنابراین انتظار می رود پکن تهران را به سمت باز نگه داشتن مسیرهای کشتیرانی و بازگشت به مذاکرات سوق دهد.

در عین حال، چین ایران را به عنوان وزنه تعادل منطقه‌ای مهم در برابر نفوذ آمریکا در خاورمیانه می‌بیند و نمی‌خواهد شاهد تضعیف چشمگیر دولت ایران باشد.

ایران علاوه بر انرژی، مزایای استراتژیک برای چین فراهم می کند. تهران به طور فزاینده ای استفاده از یوان چین را در معاملات نفتی ترویج داده و از تلاش های گسترده تر پکن برای گسترش نقش بین المللی این ارز در میان هژمونی دلار آمریکا حمایت می کند.

تحلیلگران می گویند چین همچنین ممکن است این بحران را فرصتی برای تقویت وجهه خود به عنوان یک قدرت دیپلماتیک جهانی که قادر به میانجیگری توافقنامه هایی فراتر از شرق آسیا است، ببیند.

به گفته مقامات، پاکستان قبلاً از پکن خواسته است تا نقش میانجیگری بیشتری در تنش های منطقه ای ایفا کند الجزیره چین به عنوان بازیگر معتبری در نظر گرفته می‌شود که می‌تواند به ثبات مذاکرات ایران و آمریکا کمک کند.

یک مداخله دیپلماتیک موفق همچنین به چین نفوذ بیشتری در میان تولیدکنندگان انرژی خلیج فارس مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی می‌دهد و در عین حال فشار بر کشورهای واردکننده انرژی در سراسر آسیا را کاهش می‌دهد.

اکنون چین چه کاری می تواند انجام دهد؟

تحلیلگران می گویند روزهای آینده می تواند بحرانی باشد.

به گزارش خبرگزاری آلمان DPA، آمریکا و کشورهای متحد خلیج فارس پیش‌نویس قطعنامه‌ای را با هدف تضمین عبور امن از تنگه هرمز تهیه کرده‌اند. طبق گزارش‌ها، پیش‌نویس از ایران می‌خواهد حملات به کشتیرانی را متوقف کند، مین‌های دریایی را حذف کند و هزینه‌های ترانزیت را دریافت نکند.

این پیشنهاد در روزهای اخیر در تلاش برای جلب حمایت روسیه و چین تجدید نظر شده است.

دویل گفت این بحران فرصتی نادر برای پکن فراهم می کند تا خود را به عنوان یک واسطه دیپلماتیک بزرگ معرفی کند.

دویل با اشاره به نقش پکن در احیای روابط بین عربستان سعودی و ایران در سال 2023 گفت: «این یک فرصت فوق‌العاده برای چین خواهد بود که واسطه همه این‌ها باشد».

اگر رئیس جمهور شی و پرزیدنت ترامپ بتوانند چیزی را از خط خارج کنند، هم می توانند برنده به نظر برسند و هم به عقب کشیدن اقتصاد جهانی از پرتگاه کمک کنند.

اما دویل هشدار داد که وضعیت همچنان بی ثبات است. او گفت: “خیلی چیزها ممکن است اشتباه پیش برود – تنش های بزرگ در منطقه، تجهیزات نظامی زیاد و اعتماد اندک بین همه طرف ها.”

با این حال، با توجه به اینکه ترامپ برای سفر به پکن آماده می شود و ایالات متحده و چین مشتاق اجتناب از یک شوک اقتصادی عمیق تر هستند، تحلیلگران امیدوارند که اکنون ممکن است یک گشایش باریک برای دیپلماسی – و یک توافق نامه صلح بلندمدت وجود داشته باشد.