واشنگتن – پرزیدنت ترامپ به محاصره دریایی روی آورده است تا دولتهای ونزوئلا، کوبا و اکنون ایران را برای برآورده کردن خواستههایش تحت فشار قرار دهد، اما تاکتیک ترجیحی او رویارویی با واقعیتی بسیار متفاوت در خاورمیانه نسبت به کارائیب است.
برخلاف کوبا یا ونزوئلا، ایران یک مسیر تجاری مهم برای حمل و نقل انرژی را مسدود کرد، به این معنی که هرچه این بنبست ادامه یابد، اقتصاد جهانی بیشتر آسیب خواهد دید. تهران همچنین یک تهدید نظامی بزرگتر از آن دو دشمن در نیمکره خود آمریکا است و مستلزم حضور نظامی پایدار دور از سواحل ایالات متحده است.
کارشناسان می گویند اهرم فشار ایران بر تنگه هرمز به ایران در طول یک آتش بس متزلزل قدرت می دهد، زیرا به گفته کارشناسان، خطرات اقتصادی فزاینده، به ویژه افزایش قیمت گاز آمریکا در سال انتخابات، می تواند رئیس جمهور جمهوری خواه را مجبور به پایان دادن به محاصره بنادر و خط ساحلی ایران کند.
مکس بوت، مورخ نظامی و کارشناس ارشد مطالعات امنیت ملی در شورای روابط خارجی، گفت: «این واقعاً این سوال است که کدام کشور، ایالات متحده یا ایران، تحمل درد بیشتری دارد.
ایران «تفاوت های عمده» با محاصره های دیگر دارد
اثربخشی استفاده ترامپ از قدرتمندترین نیروی دریایی جهان برای جلوگیری از تجارت نفت و سایر کالاهای تحریم شده ایران بسیار مورد بحث است. اما بهنظر میرسد که با ادامهی جنگ، این امر قطعاً در حال تشدید است.
ارتش آمریکا روز پنجشنبه از توقیف یک نفتکش دیگر مرتبط با قاچاق نفت ایران خبر داد، یک روز پس از آن که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دو کشتی را در این آبراه حیاتی کنترل کرد.
ترامپ همچنین اعلام کرد که به ارتش آمریکا دستور داده است که قایقهای کوچک ایرانی را که در تنگه مینگذاری میکنند شلیک کند و بکشد.
اما وضعیت ایران دقیقاً مشابه آنچه در عملیات آمریکا در ونزوئلا و کوبا در حال انجام است نیست.
برخی کارشناسان می گویند موفقیت ترامپ در ونزوئلا احتمالاً بیشتر به حمله نظامی آمریکا که نیکلاس مادورو، رهبر آن کشور را دستگیر کرد، مربوط می شود تا کشتی های جنگی آمریکایی که نفتکش های تحریم شده را برای اعمال کنترل ایالات متحده بر این کشور آمریکای جنوبی توقیف کردند.
در همین حال، تحریم نفتی آمریکا علیه کوبا، شدیدترین بحران اقتصادی این جزیره را در چند دهه اخیر ایجاد کرده است. در حالی که مقامات ایالات متحده و کوبا اخیراً در جزیره برای گفتگوهای نادر ملاقات کرده اند، خفقان مالی نتوانسته هدف اعلام شده دولت ترامپ برای تغییر رهبری را ایجاد کند.
تاد هانتلی، مدیر برنامه قانون امنیت ملی دانشگاه جورج تاون، گفت: “من فکر می کنم که موفقیت ماموریت مادورو در ونزوئلا احتمالاً رئیس جمهور را جسور کرده است.”
این وضعیت ونزوئلا و ایران را از نظر جغرافیایی، نظامی یا سیاسی مشابه نمی کند. هانتلی، کاپیتان بازنشسته نیروی دریایی و وکیل قاضی، گفت: “تفاوت های عمده ای وجود دارد.”
شرکتهای رهگیری کشتیها میگویند در حالی که محاصره ایران ضربه شدیدی به اقتصاد این کشور وارد کرده است، از جمله توقف واردات کالاهای مختلف توسط کشتیهای باری، این کشور همچنان توانسته است بخشی از نفت تحریمشده خود را جابهجا کند.
ایران درخواست های ترامپ برای بازگشایی تنگه را که به طور معمول 20 درصد نفت جهان در آن جریان دارد رد کرده است و این هفته دوباره به کشتی ها شلیک کرده است. توقف محموله ها از طریق این تنگه باعث شده است که قیمت بنزین بسیار فراتر از منطقه افزایش یابد و هزینه مواد غذایی و طیف گسترده ای از محصولات دیگر افزایش یابد. یک مشکل سیاسی برای ترامپ قبل از انتخابات نوامبر
سالواتوره مرکوگلیانو، استاد تاریخ دریایی در دانشگاه کمپبل در کارولینای شمالی، میگوید: «محاصرهها معمولاً تنها یکی از ابزارهای مکانیزمی هستند که در یک درگیری استفاده میشود. “آنها می توانند مهم باشند. اما این تنها یک عنصر است. و من فکر نمی کنم برای متقاعد کردن ایرانی ها کافی باشد.”
اثربخشی محاصره ایالات متحده زیر سوال رفته است
دریاسالار برد کوپر، رئیس فرماندهی مرکزی ایالات متحده، هفته گذشته ادعا کرد که “هیچ کشتی از نیروهای آمریکایی فرار نکرده است.” فرماندهی ناظر بر خاورمیانه گفت که به 31 کشتی دستور داده است تا از روز چهارشنبه به بندر بازگردند.
گروه های کشتیرانی تجاری شک دارند.
اطلاعات لیست لویدز اعلام کرد که «جریان ثابتی از ترافیک ناوگان در سایه» به داخل و خارج از خلیج فارس، از جمله 11 نفتکش با محموله ایرانی که از 13 آوریل خلیج عمان را خارج از تنگه ترک کرده اند، عبور کرده است.
شرکت اطلاعاتی دریایی ویندوارد این هفته اعلام کرد که ترافیک ایران «از طریق فریب» به جریان خود ادامه میدهد.
مرکولیانو گفت که کشتیهای ایرانی راههای مختلفی برای عبور از محاصره دارند، از جمله جعل اطلاعات ردیابی موقعیت مکانی خود یا سفر از طریق آبهای سرزمینی پاکستان. او همچنین خاطرنشان کرد که حجم عظیمی از ترافیک کشتیرانی که ارتش باید بررسی کند، یک کار چالش برانگیز است.
محاصره برای کار کردن به صبر نیاز دارد
هانتلی گفت، آخرین باری که ایالات متحده محاصره ای شبیه به محاصره کشتی های ایرانی را در زمان دولت کندی در اوایل دهه 1960 علیه کوبا ایجاد کرد.
او گفت: «و حتی به آن محاصره هم نمی گفتند. ما آن را قرنطینه نامیدیم.»
برخی از محاصره های دریایی در طول تاریخ تأثیر داشته اند، مانند محاصره بریتانیا در آلمان در طول جنگ جهانی اول. به گفته بوت، مورخ نظامی، «اما آنها تأثیرات بسیار طولانی مدت دارند، در حالی که ترامپ به دنبال نتایج کوتاه مدت و سریع است».
او گفت که ترامپ احتمالاً محاصره نفتکش های تحریم شده مرتبط با ونزوئلا را نقش بزرگی در موفقیت تغییرات رهبری در آن کشور ایفا می کند. اما بوت گفت که این موضوع بیشتر به برکناری مادورو توسط ایالات متحده و همکاری متعاقب آن با معاون او، دلسی رودریگز، که اکنون سرپرست ریاست جمهوری است، مربوط می شود.
بوت گفت: «دلسی رودریگز در کوبا یا ایران وجود ندارد. “من فکر می کنم موفقیت او در ونزوئلا او را به بیراهه کشاند، زیرا فکر می کرد که این الگوی است که می تواند در جاهای دیگر تکرار شود. او آن را موفقیتی بزرگ با هزینه اندک می بیند. و در واقع، معلوم می شود که مجموعه ای از شرایط منحصر به فرد است.”
فینلی، کلپر و توروپین برای آسوشیتدپرس می نویسند.
