قبل از جنگ ایالات متحده، اسرائیل و ایران، خسب برای بسیاری از ایرانیان به عنوان توقفگاهی در مسیرهای دریایی غیررسمی مورد استفاده ماهیگیران، گردشگران و قایق های تندرو که بین عمان و سواحل جنوبی ایران حرکت می کردند، بیشتر شناخته می شد.
در میان این قایقها، کشتیهایی بودند که در محلی به نام قایقهای شوتی شناخته میشوند، اصطلاحی که از عامیانه قاچاق ایرانی به عاریت گرفته شده است. در ایران، شوتی معمولاً به خودروهای پرسرعتی اطلاق می شود که کالاهای بدون مالیات یا قاچاق را در مسافت های طولانی حمل می کنند و اغلب به صورت گروهی سفر می کنند و از توقف اجتناب می کنند.
در اطراف خسب، بازرگانان و مردم محلی از همین کلمه برای قایق های تندرو استفاده می کنند که عبور سریع از مکان هایی مانند قشم و سایر نقاط ساحلی ایران را انجام می دهند.
برای سالها، این مسیر بیشتر با تجارت غیررسمی و قاچاق در مقیاس کوچک همراه بود. سیگار، الکل و حشیش ایرانی از ایران به عمان منتقل شد و کالاهای مصرفی، لوازم خانگی و اقلام لوکس از عمان به ایران بازگردانده شد.
قایق های ماهیگیری ایرانی در اطراف خسب نیز بخشی آشنا از چشم انداز دریایی این منطقه بودند.
بندری در دهانه هرمز
خصب مرکز استان مسندم عمان است، منطقه ای که توسط امارات متحده عربی از بقیه عمان جدا شده است.
جغرافیای آن به آن اهمیت غیرعادی می دهد: این بندر در نزدیکی دهانه تنگه هرمز، در حدود 35 کیلومتری ایران، محصور شده توسط کوه های خشک و ورودی های آبدره مانند است که قبل از جنگ بیشتر با قایق های تفریحی و تورهای دریایی همراه بود.
محاصره کارکرد مسیر را تغییر داده است.
با بسته شدن گذرگاههای اصلی در تنگه هرمز به روی کشتیها و کشتیهای ایرانی مرتبط با جمهوری اسلامی، خسب از یک مسیر ثانویه محلی به یکی از چندین جایگزین برای انتقال کالا به ایران تبدیل شده است.
محمولههایی که قبلاً از طریق کانالهای تجاری استاندارد و بنادر امارات انجام میشدند، اکنون در بخشهایی از شبکه حملونقل از طریق عمان و خسب هدایت میشوند.
مسیر چگونه کار می کند
یک تاجر به ایران اینترنشنال گفت که از زمان آتش بس، محموله های مقصد ایران ابتدا از بنادر امارات به خسب با کشتی هایی با پرچم غیرایرانی حمل می شود.
سپس کالاها در اسکله خسب به کشتیهای ایرانی تخلیه میشوند و آنها را به بنادر ایران خارج از مسیرهای اصلی کنترل میکنند.
این تاجر گفت که سهم قابل توجهی از حرکت توسط لندینگ کرافت انجام می شود.
این کشتی ها برای مسیر مفید هستند زیرا می توانند در آب های کم عمق حرکت کنند و در اسکله های کوچکتر پهلو بگیرند. برخی می توانند صدها تن بار و در برخی موارد نزدیک به 1000 تن، از جمله کانتینر، وسایل نقلیه و بارهای سنگین تر را حمل کنند.
به گفته منابع بازرگانی، کالاهایی که از طریق خسب حرکت می کنند، به یک دسته محدود نمی شوند.
آنها می توانند شامل اتومبیل، قطعات یدکی، لوازم خانگی، کالاهای مصرفی، محصولات بهداشتی و برخی موارد مرتبط با فرآورده های نفتی باشند.
یک راه حل پرهزینه
این مسیر به طور قابل توجهی گرانتر از کانال های قبلی ایران است.
یکی از تاجران به ایران اینترنشنال گفت که انتقال کالا از طریق خسب حدود شش برابر بیشتر از مسیر قبلی از امارات به شهر بندری جنوب غربی خرمشهر است.
با این حال، تاجر گفت که هزینه بالاتر به یکی از معدود گزینه های باقیمانده برای بسیاری از کسب و کارها تبدیل شده است که سعی در ادامه فعالیت دارند.
مقامات محلی ایران نیز به افزایش استفاده از بنادر عمان اشاره کرده اند.
خورشید گازدرازی، رئیس اتاق بازرگانی بوشهر روز پنجشنبه گفت: امارات پیش از این به عنوان قطب اصلی صادرات و واردات ایران بود، اما پس از شروع جنگ و اختلال در بارگیری و خروج کانتینرها، استفاده از بنادر عمان در دستور کار قرار گرفت.
وی از بنادری که برای جابجایی کالا استفاده می شود، خسب، سویق، شیناس و مسقط نام برد.
مراد زرهی، فرماندار بندر خمیر در استان هرمزگان نیز از طرحی با عنوان «حمل قایق» برای «انتقال قانونی کالاهای اساسی از بنادر عمان» به این شهرستان خبر داد.
مسیری که به صورت آنلاین تبلیغ می شود
این تغییر در رسانههای اجتماعی ایران نیز قابل مشاهده است، جایی که حسابهای فروش کالا شروع به تبلیغ مسیر عمان کردهاند.
برخی حسابها ویدیوهایی از جابهجایی کالا از عمان منتشر کردهاند و این مسیر را به عنوان مدرکی مبنی بر ادامه واردات به ایران با وجود جنگ و محدودیتهای دریایی نشان میدهند.
آنها خسب را به عنوان راهی جدید برای آوردن کالا به ایران میفروشند و مشتریان را تشویق به ادامه خرید میکنند.
اما مسیر محدودیت های راه حل ایران را نیز نشان می دهد.
برای تجار، خسب راهی برای حفظ حرکت کالاها ارائه می دهد. برای شبکه تجاری ایران، همچنین نشان می دهد که چگونه محاصره تجارت عادی را به مسیرهای طولانی تر، گران تر و کمتر قابل پیش بینی سوق داده است.
