انتخاب عمل گرایانه: جنگ اسرائیل نتیجه معکوس می دهد زیرا خلیج فارس از توافق آمریکا و ایران حمایت می کند | جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران

دوحه، قطر – کشورهای حوزه خلیج فارس از الف توافق دستیابی به موفقیت بین آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ آنها هرگز نخواستند

شش کشور عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت، بحرین و عمان شورای همکاری خلیج فارس (GCC)که در سال 1981 به دنبال ترس از جاه طلبی های توسعه طلبانه دولت جدید ایران ایجاد شد.

از زمان انقلاب اسلامی 1979، اسرائیل تلاش کرده است تا ایران و شبکه گسترده ای از گروه های نیابتی منطقه ای آن را منزوی کند. اما در طنزی، تجاوز اسرائیل در این تعقیب، برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس را به تهران نزدیکتر کرده است.

زمانی که اسرائیل و ایالات متحده در 28 فوریه به ایران حمله کردند – و تهران با حمله به کشورهای خلیج پاسخ داد – آنها دوباره مجبور شدند روابط خود را با همسایه خود ارزیابی کنند.

روابط خلیج فارس با ایران، در حال حاضر، به نظر می‌رسد که بیشتر با واقع‌گرایی شکل گرفته است تا مصالحه، اما این رویکرد می‌تواند به آنها کمک کند تا در مسیر نامشخص پیش رو حرکت کنند.

فرح القواسمی، محقق مرکز مطالعات خلیج فارس در دانشگاه قطر، به الجزیره گفت: «درگیری های جاری… کشورهای خلیج فارس را وادار کرد تا روابط عمل گرایانه تری را با تهران دنبال کنند، رابطه ای که شامل گفت وگوی تقویت شده برای جلوگیری از درگیری باشد».

استقبال از تنش زدایی – نه ایران

هر شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس از یادداشت تفاهم استقبال کرده اند.تفاهم نامه) هفته گذشته توسط ایران و آمریکا امضا شد. اما این بیشتر به دلیل تمایل کشورهای حاشیه خلیج فارس به پایان جنگ است تا اعتماد جدید به ایران.

القواسمی گفت: «یک توافق بین دو طرف (به شدت) توسط کشورهای خلیج (فارس) در تلاش برای جلوگیری و مهار درگیری های منطقه ای مورد حمایت قرار می گیرد.

مدت کوتاهی پس از توافق آمریکا و ایران در سال 2015 با برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) – قرار دادن نرده‌های محافظ برای برنامه هسته‌ای تهران – کشورهای حاشیه خلیج فارس نسبت به همسایه خود تردید داشتند.

جنگ کنونی تنها این شبهات را تشدید کرده است، اما با وجود اینکه ایران مستقیماً به شهرهای خلیج‌فارس حمله می‌کند، دولت‌های منطقه به جای رویارویی نظامی به دنبال دیپلماسی با تهران هستند.

راب گیست پینفولد، مدرس مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت: «کشورهای خلیج هنوز احساس می‌کنند دیپلماسی بهتر از استفاده از زور برای دستیابی به توافق است… برای تغییر رفتار ایران و مصون نگه داشتن آنها از اقدامات بی‌ثبات‌کننده ایران».

پینفولد خاطرنشان می‌کند که ایران تنگه هرمز را از طریق هواپیماهای بدون سرنشین و موشک‌ها بسته است، نه سلاح‌های هسته‌ای، و مقابله با این تهدید را به جای برنامه هسته‌ای تهران اولویتی برای کشورهای حاشیه خلیج فارس قرار می‌دهد.

پینفولد گفت که کشورهای خلیج به جای توافق هسته ای متمرکز بر توافق هسته ای، خواهان توافق جامع تری بین ایران و آمریکا هستند.

او گفت: «اگر با مردم در پایتخت‌های خلیج فارس صحبت کنید، به شما خواهند گفت که برنامه هسته‌ای مشکل فردا برای آنهاست.»

مشکل امروز استفاده ایران از پهپادها و نیروهای نیابتی برای بی ثبات کردن و تضعیف حاکمیت کشورهای خلیج فارس و همچنین کشورهای منطقه است.

سفر سه روزه مارکو روبیو وزیر امور خارجه ایالات متحده در خلیج فارس که روز پنجشنبه به پایان می رسد، راهی برای رفع این ترس ها و اطمینان دادن به شورای همکاری خلیج فارس مبنی بر اینکه تهران با این توافق تقویت نخواهد شد، تلقی می شود.

پشت میز بنشین

مهران حقیریان، مدیر تحقیقات و برنامه های بنیاد بورس و بازار، معتقد است که کشورهای خلیج فارس نسبت به سال 2015 در موقعیت بهتری برای هدایت نتایج مذاکرات کنونی ایران و آمریکا قرار دارند.

حقیریان در خصوص نقش کشورهای حاشیه خلیج فارس در مذاکرات جاری گفت: آنها در قلب مذاکرات قرار دارند.

قطر در نقش خود به عنوان یک میانجی، اساساً نماینده شورای همکاری خلیج فارس و منافع آنها در طول مذاکرات است، در حالی که مواد 5 و 6 تفاهم نامه ایران و آمریکا، کشورهای خلیج را در مرکز توافق قرار می دهد.

یکی از بزرگترین نگرانی ها برای شورای همکاری خلیج فارس، آینده است تنگه هرمزبا درخواست تهران برای دریافت عوارض از کشتیرانی و ایجاد صندوق سرمایه گذاری منطقه ای برای ایران.

حقیریان به الجزیره گفت: «واقعاً هیچ مرجع جدیدی در هرمز از سوی ایران وجود ندارد که شامل سایر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نباشد».

معاون رئیس جمهور آمریکا، جی دی ونس، هفته گذشته مدعی شد که این صندوق سرمایه گذاری توسط ائتلاف خلیج فارس تامین مالی خواهد شد، اما روبیو این هفته گفت که از متحدان منطقه ای خواسته نمی شود در هیچ صندوق بازسازی برای ایران مشارکت کنند.

شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی نخست وزیر قطر این گزارش را تشریح کرد. رقم 300 میلیارد دلار در مصاحبه با فایننشال تایمز “آرزو” است، در حالی که هنوز هیچ کشور خلیجی نگفته است که آیا به این صندوق کمک خواهد کرد یا خیر.

“دوران فشار حداکثری”

تحلیلگران تاکید می کنند که شورای همکاری خلیج فارس یکپارچه نیست – با توجه به رویکردهای متضاد و متغییر کشورهای حاشیه خلیج فارس نسبت به ایران.

عمان، قطر و کویت به طور گسترده از برجام حمایت کردند. حقیریان گفت: عربستان سعودی، امارات و بحرین بدبین تر بودند، اما حتی این کشورها علناً از این توافق حمایت کردند.

زمانی که ترامپ در سال 2018 آمریکا را از برجام خارج کرد، عربستان سعودی، امارات و بحرین معتقد بودند که “شریکی در دی سی پیدا کرده اند”.

حقیریان گفت که این منجر به “دوران فشار حداکثری” شد که دوره ای از حاشیه را در منطقه به همراه داشت.

او افزود که حملات مشکوک مرتبط با ایران به تأسیسات و کشتی‌های نفتی عربستان سعودی بقیق-خریس در سواحل فجیره در سال 2019 «واکنش اولیه ایرانی‌ها به این کمپین فشار حداکثری» بود، اما به‌طور متناقض، این نیز باعث تنظیم مجدد روابط شد.

امارات و ایران روابط خود را در سال 2022 احیا کردند و الف توافق ایران و عربستان با میانجیگری چین در سال 2023 انجام شد.

حقیریان گفت: «این دلیل کافی بود تا عربستان سعودی (و) به ویژه امارات اساساً رویکرد خود را نسبت به ایران بازسازی کنند.

جنگ و تسریع نزدیکی عملی

در حالی که اسرائیل از جنگ برای افزایش حضور خود در منطقه خلیج فارس استفاده کرده است یک باتری گنبد آهنین به امارات – سایر کشورهای خلیج فارس، هم ایران و هم اسرائیل را نیروهای ناآرام در منطقه می دانند.

پینفولد گفت: «اسرائیل جنگ را آغاز کرد که اقدامی بی‌ثبات‌کننده بود و سپس ایران با هدف قرار دادن کشورهای خلیج‌فارس تشدید کرد که به نوبه خود اقدامی بی‌ثبات‌کننده بود».

با وجود این، کشورهای خلیج که مورد هدف ایران قرار گرفتند، همچنان در برخورد با همسایه خود صبر و عمل گرایی نشان دادند.

به عنوان مثال، قطر حتی پس از دریافت حملات پهپادی و موشکی ایران، نقش اصلی را در میانجیگری بین ایالات متحده و ایران ایفا کرده است.

حقیریان گفت: «هر شش نفر مورد حمله قرار گرفتند و این واقعاً سطحی از تصمیم‌گیری در سیاست خارجی است که با توجه به این واقعیت که این یک حمله نظامی بود، انجام آن برای هر کشوری بسیار دشوار است.

اما باز هم، این عمل‌گرایی در این چارچوب برای تعامل با ایران و در واقع حرف زدن خودشان در این مذاکرات ظاهر شد.