نکات کلیدی:
- ساگیدا، نه ماه، 4 کیلوگرم پس از سیل نورستان، نشان دهنده حدود 1 میلیون کودک در سوءتغذیه شدید حاد و 3.7 میلیون کودک در سال 2026 است. 21.9 میلیون افغان به کمک نیاز دارند. درخواست 1.71 میلیارد دلاری سازمان ملل 15 تا 16 درصد تا اواسط سال 2026 تامین شد. برنامه جهانی غذا کمک های غذایی را از 10 میلیون نفر به 2 میلیون کاهش داد. پذیرش SAM جنوبی به 8000 نفر در ماه افزایش یافت.
- نویسنده می گوید که قوانین طالبان شوک را عمیق تر می کند: 18 برنامه کمک رسانی در یک ماه متوقف شد. ممنوعیت کارمندان زن سازمان های غیردولتی در دسامبر 2022 (زنان سازمان ملل: 11.6 میلیون زن و دختر قطع شده)؛ درمانگاه تاخیر احکام محرم; 2.4 میلیون دختر از سال 2021 تحصیلات متوسطه را ترک کرده اند. یونسکو: 9.6 میلیارد دلار درآمد از دست رفته.
- ذخایر منجمد 9.5 میلیارد دلاری، کمک سه چهارم بودجه، بازگشت 1.08 میلیون دلاری از ایران و پاکستان، و مرزهای پرتنش پاکستان فشار بیشتری را به همراه دارد. خشکسالی و جنگ اول شد. این قطعه استدلال می کند که سیاست تعیین می کند که آنها چقدر مرگبار شوند.
هنگامی که ساگیدا نه ماهه ماه گذشته به بیمارستانی در بدخشان رسید، تنها چهار کیلوگرم وزن داشت، یعنی کمتر از بسیاری از نوزادان. خانواده او در اثر سیل ناگهانی در نورستان همسایه آواره شده بودند، و زمانی که یک کارمند صحی جامعه او را پیدا کرد، او از سوء تغذیه حاد شدید رنج می برد. طبق گزارش ها، پزشکان امید چندانی به زنده ماندن او نداشتند، اگرچه او در نهایت تثبیت شد. مورد او منعکس کننده وضعیت اضطراری گسترده‌تری است که افغانستان با آن مواجه است، جایی که تخمین زده می‌شود یک میلیون کودک از تهدیدکننده‌ترین شکل سوءتغذیه رنج می‌برند، در حالی که انتظار می‌رود 3.7 میلیون کودک در سال 2026 با هدررفت مواجه شوند.
وضعیت ساگیدا را نمی توان صرفاً به سیل، خشکسالی یا فقر نسبت داد. وضعیت اضطراری بشردوستانه افغانستان با تصمیمات رژیم که ارسال کمک ها را محدود می کند، مشارکت زنان را در زندگی عمومی محدود می کند و ظرفیت اقتصادی و نهادی کشور را برای پاسخ به بحران ها تضعیف می کند، تشدید می شود.
یک بحران بشردوستانه در مقیاس فوق العاده
ابعاد وضعیت اضطراری افغانستان بسیار زیاد است. انتظار می رود در سال 2026 نزدیک به 4.9 میلیون زن و کودک برای سوءتغذیه حاد به درمان نیاز داشته باشند، از جمله 3.7 میلیون کودک زیر پنج سال و تقریباً یک میلیون نفر از سوء تغذیه حاد شدید رنج می برند. به طور کلی، 21.9 میلیون نفر، تقریباً نیمی از جمعیت افغانستان، به کمک های بشردوستانه نیاز دارند، از جمله 11.6 میلیون کودک.
پاسخ به طور همزمان از کمبود شدید بودجه رنج می برد. طبق گزارش‌ها، تا اواسط سال 2026، تنها 15 تا 16 درصد از درخواست 1.71 میلیارد دلاری سازمان ملل متحد برای کمک‌های بشردوستانه به افغانستان تمویل شده بود، که این پاسخ را در میان بحران‌های بزرگ بشردوستانه با کمترین بودجه در جهان قرار می‌داد. شکاف بودجه، برنامه جهانی غذا را مجبور کرده است که تعداد افرادی که کمک های غذایی دریافت می کنند را از حدود 10 میلیون به تنها دو میلیون کاهش دهد، در حالی که برنامه های پیشگیری از قحطی که به 1.5 میلیون نفر در مناطق پرخطر خدمت می کنند، با کاهش احتمالی مواجه هستند.
جنوب افغانستان به ویژه تحت فشار شدیدی است. طبق گزارش‌ها، پذیرش‌های بیمارستانی برای سوء تغذیه حاد شدید بین سال‌های 2025 تا 2026 حدود یک سوم افزایش یافته است و موارد ماهانه از حدود 6000 به 8000 افزایش یافته است. در برخی از مناطق جنوبی، بیمارستان ها به ازای هر تخت موجود، سه تا چهار کودک مبتلا به سوء تغذیه شدید را درمان می کنند.
این وضعیت با بازگشت بیش از 1.08 میلیون افغان از ایران و پاکستان از ژانویه 2026، از جمله بیش از 413000 تبعیدی، پیچیده تر شده است. ورود آنها فشار بیشتری را بر جوامع و خدماتی وارد می کند که در حال حاضر برای برآوردن نیازهای موجود تلاش می کنند.
محدودیت های دسترسی بشردوستانه
کمک های بین المللی تنها زمانی می تواند رنج را کاهش دهد که سازمان های بشردوستانه بتوانند به جمعیت آسیب دیده دسترسی پیدا کنند. با این حال آژانس های امدادی بارها با محدودیت های اعمال شده توسط رژیم طالبان مواجه شده اند. مقامات هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل گزارش داده‌اند که محدودیت‌های طالبان در سال جاری 18 برنامه کمک‌های جداگانه را در یک ماه به حالت تعلیق درآورده است.
موانع بوروکراتیک، تغییر الزامات مجوز و محدودیت‌های عملیات بشردوستانه دسترسی را به طور فزاینده‌ای دشوار کرده است. چنین اقداماتی مستقیماً برای امنیت غذایی اهمیت دارد زیرا تأخیر در تحویل غذا، دارو و درمان تغذیه‌ای می‌تواند سوءتغذیه متوسط را به یک وضعیت تهدید کننده زندگی تبدیل کند.
محدودیت‌های زنان بحران را عمیق‌تر می‌کند
در حالی که سیاست های متعددی توسط رژیم طالبان اعمال شده است، محدودیت ها بر زنان تأثیرات فوری بر کمک های بشردوستانه و رفاه خانواده دارد.
در 24 دسامبر 2022، وزارت اقتصاد طالبان به سازمان های غیردولتی ملی و بین المللی دستور داد تا کار برای کارمندان زن خود را متوقف کنند. بر اساس گزارش زنان سازمان ملل، در نتیجه، 11.6 میلیون زن و دختر به کمک دسترسی نداشتند.
فقط بحث اشتغال نیست. در بیشتر مناطق افغانستان، موانع فرهنگی و اجتماعی، تعامل بین مردان و زنان غیرمرتبط را محدود می کند. بنابراین، امدادگران زن در ارائه کمک به زنان و کودکان در خانواده ها و جوامع آنها ضروری هستند. علاوه بر این، آنها نقش مهمی در اجرای کمپین های مرتبط با مسائل بهداشتی، مانند ایمن سازی فلج اطفال، و به ویژه در افغانستان، که هنوز یکی از دو کشوری است که ویروس فلج اطفال وحشی در آن بومی است، ایفا می کند. سازمان‌هایی مانند Save the Kids، شورای پناهندگان نروژی، و CARE قادر به عملکرد درست بدون کارگران زن نبودند و مجبور شدند برنامه‌ها را متوقف کنند.
شرط محرمی طالبان که سفر زنان را بدون سرپرست مرد محدود می کند، مانع دیگری ایجاد می کند. برای مادرانی که به دنبال درمان برای کودکان سوءتغذیه هستند، این الزام می تواند دسترسی به مراکز تغذیه درمانی را به ویژه زمانی که خانواده ها فاقد پول، وسایل حمل و نقل یا یک خویشاوند مرد در دسترس هستند، جلوگیری کند یا آن را به تاخیر بیندازد.
حذف زنان باعث تضعیف درآمد خانوارها می شود
ممنوعیت گسترده تر تحصیل و اشتغال زنان نیز پیامدهای اقتصادی بلندمدتی را به همراه داشته است. یونسکو تخمین می‌زند که از سال 2021 تاکنون 2.4 میلیون دختر از تحصیلات متوسطه محروم شده‌اند، در حالی که تقریباً 2.5 میلیون دختر، که حدود 80 درصد از دختران در سن مدرسه افغانستان هستند، به طور کلی از مدرسه خارج شده‌اند. ثبت نام زنان در دانشگاه بیش از 50 درصد کاهش یافته است.
یونسکو همچنین پیش‌بینی می‌کند که محدودیت‌های آموزشی می‌تواند تقریباً 600000 زن را از نیروی کار در دهه‌های آینده حذف کند و حدود 9.6 میلیارد دلار درآمد از دست رفته را به اقتصاد افغانستان تحمیل کند. بنابراین، ممانعت از کار کردن زنان نه تنها بر حقوق و آموزش تأثیر می گذارد، بلکه بر قدرت خرید خانوار، اشتغال و توانایی خانواده ها برای تأمین غذا و مراقبت های بهداشتی تأثیر می گذارد.
انزوا و فروپاشی ظرفیت اقتصادی
وخامت اقتصادی افغانستان نیز با انزوای بین المللی شکل گرفته است. پس از تصرف کابل توسط طالبان در اوت 2021، تقریباً 9.5 میلیارد دلار از ذخایر بانک مرکزی افغانستان که عمدتاً در موسسات آمریکایی و اروپایی نگهداری می شد، مسدود شد.
قبل از سال 2021، کمک های خارجی تقریباً سه چهارم هزینه های عمومی افغانستان را تامین می کرد. ایالات متحده به تنهایی بیش از 40 درصد از کل کمک ها را قبل از کاهش شدید بودجه بشردوستانه در اوایل سال 2025 به این کشور ارائه کرده بود.
مسئولیت مسدود کردن ذخایر بر عهده واشنگتن و متحدانش است نه طالبان. با این حال، مذاکرات بر سر آزادسازی بخش‌هایی از این ذخایر بارها با موانعی مواجه شده است، از جمله اختلاف نظر بر سر حسابرسی مستقل و درخواست‌های طالبان در مورد انتصاب‌ها در بانک مرکزی، از جمله مقاماتی که تحت تحریم‌های ایالات متحده قرار دارند. در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که صدها مرکز بهداشتی اولیه به دلیل کمبود بودجه بسته شده‌اند، حتی در حالی که طالبان به حفظ ساختارهای امنیتی و اخلاقی خود ادامه می‌دهند.
بازگشت، بسته شدن مرزها و افزایش فشار مواد غذایی
بازگشت دسته جمعی افغان ها از کشورهای همسایه لایه دیگری بر فشار می افزاید. بیش از 1.08 میلیون نفر از ژانویه و ژانویه از ایران و پاکستان بازگشته اند که بیش از 413000 نفر اخراج شده اند. زنان و کودکان بیش از نیمی از عودت‌کنندگان را تشکیل می‌دهند، که بسیاری از آنها به مکان‌هایی می‌رسند که سیستم مراقبت‌های بهداشتی، تغذیه و کار در آن‌جا به شدت تحت فشار است.
روابط پاکستان و افغانستان بر وضعیت انسانی و اقتصادی افغانستان نیز تأثیر داشته است. اختلاف نظر بر سر نگرانی های امنیتی، به ویژه درخواست پاکستان از رژیم افغانستان برای جلوگیری از استفاده گروه های تروریستی از خاک افغانستان علیه پاکستان، به تنش در امتداد مرز پاکستان و افغانستان کمک کرده است. پاکستان بارها بر نیاز به مدیریت موثر مرزها و اقدام مشخص علیه تروریسم فرامرزی تاکید کرده است.
اختلالات ناشی از آن و بسته شدن موقت در گذرگاه های مرزی کلیدی بر تجارت دوجانبه و جابجایی کالا تأثیر گذاشته است. پاکستان معتقد است که تجارت پایدار و بی وقفه مستلزم داشتن مرز ایمن و اقدامات مؤثر برای جلوگیری از تأثیرگذاری فعالیت های شبه نظامیان بر جوامع و مسیرهای تجاری در هر دو طرف است.
بحرانی که توسط حکومت داری عمیق تر شده است
عوامل متعددی وجود دارد که به بحران انسانی در افغانستان کمک کرده است. سال ها جنگ، فقر، توسعه نیافتگی، خشکسالی، سیل و بیماری های همه گیر افغانستان را به ویژه آسیب پذیر کرده است. با این حال، سیاست‌های دولت طالبان به تأثیر این چالش‌ها بر مردم افغانستان کمک می‌کند.
محدودیت های زنان، واکنش سازمان های بشردوستانه و عواید مردم افغانستان را کم اثر می کند. محدودیت های سازمان های بشردوستانه مانع از فعالیت آنها می شود. انزوای اقتصادی منابع را کم می کند. و تنش در مرزها مانع از تجارت و عملیات بشردوستانه می شود. در همین حال، پاسخ بشردوستانه به شدت با کمبود بودجه مواجه است.
طالبان باعث خشکسالی یا سال های فقر در افغانستان نشدند. با این حال، دولت تفاوت بین یک چالش قابل مدیریت یا فاجعه بار را ایجاد می کند. در افغانستان، محدودیت‌های عملیات بشردوستانه، محرومیت زنان از مشارکت عمومی و کار، و عوارض در روابط اقتصادی و بین‌المللی، فشار بیشتری را بر جامعه ضعیف وارد می‌کند.
بنابراین، یک بحران گرسنگی وجود دارد که در آن رویدادهای طبیعی باعث رنج می شوند، در حالی که سیاست های دولت شدت رنج را تعیین می کند.
