الف قرارداد جدید این هفته بین ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان نشان می دهد که چگونه قدرت های منطقه ای خاورمیانه با هم کار می کنند.
این موضوع برخی از عواقب این توافق را برانگیخته است، زیرا این کشورها همه شرکای کلیدی ایالات متحده در منطقه هستند. ترکیه یکی از متحدان ناتو است. این اسرائیل کجا را ترک می کند؟ و چرا مصر مستثنی شد؟ مصر دوست عربستان است اما در این معامله لحاظ نشده است؟
در اورشلیم برخی از صداها استدلال می کنند که ظهور کشورهای قدرتمند سنی که با یکدیگر همکاری می کنند می تواند به مخالفت های آینده با اسرائیل اشاره کند. ترکیه منتقد سرسخت اسرائیل است. زمانی تصور می شد که عربستان سعودی یکی از شرکای احتمالی توافق ابراهیم باشد. به این ترتیب، قرارداد جدید نشان میدهد که با وجود اینکه توافقنامه ابراهیم مرتبط است، اسرائیل ممکن است فرصتها را از دست بدهد.
لفاظی های جنگ طلبانه در اورشلیم علیه سوریه باعث نگرانی آنکارا، ریاض و همچنین واشنگتن شده است. سؤالاتی در مورد اینکه آیا اسرائیل خواهان صلح و گسترش پیمان ابراهیم است یا اینکه صداهای ستیزه جوی بیشتری در اورشلیم به دنبال گفتگو با دمشق و آنکارا هستند، وجود دارد.
ظهور جدید اتحاد بین آنچه ممکن است «قدرتهای میانی» در منطقه نامیده شود، نشان میدهد که کشورها چگونه میخواهند در میان عدم اطمینان فزاینده درباره آینده نظم جهانی با یکدیگر همکاری کنند. جنگ اوکراین، جنگ 7 اکتبر و همچنین جنگ ایران به هرج و مرج جهانی سرعت بخشیده است.
این پیمان به ویژه در مورد ماده 5 شبیه ناتو است
هرج و مرج نظم جهانی به رهبری ایالات متحده را که پس از جنگ سرد و همچنین پس از جنگ خلیج فارس پدیدار شد، از بین می برد. عربستان سعودی در سال 1990 به آمریکا برای دفاع از خود در برابر تهدید عراق صدام حسین نیاز داشت. اکنون، ریاض می خواهد از نزدیک با سایر کشورها همکاری کند، زیرا در مورد آینده شگفت زده می شود.
به گزارش رویترز، ائتلاف جدید شامل تمرین های مشترک و تعمیق همکاری های صنایع دفاعی تحت یک پیمان نظامی خواهد بود. رویترز افزود: «سه متحد مسلمان سنی آمریکا که از آتشسوزی منطقهای که شلیک موشکهای ایران به صادرکنندگان نفت خلیج فارس را نگران کردهاند، «توافق دفاعی مشترک مکه» را در 7 اوت امضا کردند.
آنها گفتند که این توافق تصریح میکند که حمله مسلحانه علیه هر عضوی مانند بند 5 دفاع دسته جمعی ناتو، حمله به همه تلقی میشود.
خاورمیانه شاهد ظهور دو مدل متفاوت برای همکاری های منطقه ای است. یکی از آنها با توافق ابراهیم، که امسال ششمین سالگرد آن را جشن گرفت و به دنبال تغییر شکل منطقه از طریق عادی سازی، رشد اقتصادی و همکاری های فناوری بین اسرائیل و امارات متحده عربی و بحرین بود، است.
مراکش نیز یکی از اعضای اصلی است. انتظار می رفت که سایر کشورهای خاورمیانه نیز به آن ملحق شوند. در مورد ائتلاف جدید که در توافقنامه دفاعی مشترک مکه بین عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه گنجانده شده است، یک پیمان امنیتی با محوریت همکاری نظامی و دفاع جمعی چه میشود.
اگرچه این ابتکارات لزوما ناسازگار نیستند، اما منعکس کننده اولویت های استراتژیک متفاوتی هستند که پس از سال ها درگیری منطقه ای ظهور کرده اند.
جرد کوشنر، که نقش کلیدی در توافقنامه آبراهام داشت، در 13 اوت در ایکس/تویتر نوشت که “منطقه برای مدت طولانی گرفتار ایده های قدیمی و چارچوب های شکست خورده ای بود که به جای حل آن، منازعه را مدیریت می کرد و اغلب انگیزه هایی ایجاد می کرد که تفرقه و بی ثباتی را تداوم می بخشید.”
او افزود که «ایده پشت سر پیمان های ابراهیم ساده بود: به جای تقویت چیزهایی که افراد را از هم جدا می کند، پیوندهایی ایجاد کنید که آنها را به هم نزدیک کند. افزایش درک. تجارت و سرمایه گذاری را گسترش دهید. تعمیق همکاری امنیتی مزایای ملموسی ایجاد کنید که زندگی مردم را بهتر میکند و به همه سهمی در صلح میدهد.»
کوشنر میگوید: “خاورمیانه بار دیگر در نقطه عطف قرار گرفته است. امروز فرصتهای پیشرفتی وجود دارد که بسیاری میگویند غیرممکن است. اما ما دیدهایم که وقتی رهبران تفکر متعارف را رد کنند، بر منافع مشترک تمرکز کنند و شجاعت دنبال کردن آیندهای بهتر را داشته باشند، چه اتفاقی میافتد.”
ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان در واکنش به فضای امنیتی جدید پس از تشدید تنش ها با ایران، توافق جدید خود را اعلام کردند.
این توافق خواستار هماهنگی نزدیکتر سیاسی و نظامی، گسترش رزمایشهای مشترک، همکاریهای صنعتی دفاعی و همکاری در زمینههایی مانند سامانههای بدون سرنشین، هوش مصنوعی و جنگ الکترونیک است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده احتمالاً از این امر استقبال خواهد کرد، زیرا او می خواهد ببیند که متحدان ایالات متحده بار دفاعی را به دوش می کشند.
عربستان سعودی منابع مالی قابل توجهی را برای توافق جدید به ارمغان می آورد. همچنین در جهان عرب و اسلام جایگاهی مرکزی دارد. ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در دوره اول و دوم ریاست جمهوری خود، سفرهای خارجی مهمی به عربستان سعودی داشت.
ترکیه یکی از بزرگترین ارتش های ناتو است و صنعت دفاعی محلی به طور فزاینده ای پیچیده دارد. ترامپ اوایل سال جاری برای نشست ناتو در ترکیه بود. او در سفر به ترکیه با رئیس جمهور سوریه نیز ملاقات کرد. عربستان سعودی از حمایت آمریکا از دولت جدید سوریه حمایت کرده است.
در مقابل، برخی صداها در اورشلیم ادعا کرده اند که اسرائیل در آینده با سوریه مبارزه خواهد کرد. این موضوع باعث ایجاد ابرویی در خاورمیانه شده است.
جنگ سرد در پیمانهای دفاعی جدید منعکس شد
توافق مورد حمایت عربستان نشان دهنده تغییرات گسترده تری در تفکر استراتژیک منطقه ای است. برای چندین دهه، امنیت خلیج فارس بر حمایت نظامی آمریکا استوار بود. ایالات متحده در دهه 1990 پایگاه هایی در عربستان سعودی داشت و پایگاه های مهمی در کویت، قطر، بحرین و امارات ساخت.
این توافق جدید عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان لزوماً نشان دهنده تغییر در نحوه همکاری این کشورها با ایالات متحده نیست. این نشان دهنده تمایل آنها برای همکاری های منطقه ای بیشتر در زمانی است که درگیری های ایران، دریای سرخ و عراق محدودیت های اتکا به قدرت های خارجی را نشان داده است.
در طول جنگ سرد، کشورها مجبور بودند با اتحاد جماهیر شوروی یا ایالات متحده یکی را انتخاب کنند. انقلاب اسلامی در ایران به دنبال ایجاد راه سومی بین این دو بود. هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی از هم پاشید، اکثر کشورها نظم جهانی به رهبری ایالات متحده را پذیرفتند.
با این حال، در طول یک دهه گذشته، این کشورها با آنچه ممکن است یک نظم جهانی چند قطبی جدید به نظر برسد، دست و پنجه نرم کرده اند. آنها می خواهند برای آینده محافظت کنند و آماده شوند. پیمان ابراهیم نشان دهنده یک آینده بود. با این حال، این احساس وجود دارد که اورشلیم به طور فزاینده ای با عربستان سعودی، سوریه و سایر کشورها دشمنی می کند.
اگر اسرائیل راهی برای پاسخگویی به خواستههای ریاض در مورد تغییر سیاست در قبال فلسطینیها پیدا نکند، عربستان سعودی نشان میدهد که پیش خواهد رفت و شرکای دیگری پیدا خواهد کرد.
پیمان ابراهیم برای کاهش اختلافات قدیمی با ایجاد روابط جدید طراحی شد که از خطوط تاریخی سیاسی و مذهبی عبور می کرد. اسرائیل و چندین کشور عربی به طور فزاینده ای در زمینه فناوری، اطلاعات، دفاع و سرمایه گذاری با یکدیگر همکاری کرده اند.
پیمان آبراهام نشان دهنده یک انقلاب اقتصادی و دیپلماتیک بود. توافقنامه دفاعی جدیدی که عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان منعقد کرده اند نشان دهنده این احساس است که آنها باید با یکدیگر همکاری کنند، زیرا جهان به سرعت در حال تغییر است.
همچنین یک سوال استراتژیک گسترده تری وجود دارد. آیا این دو دیدگاه در نهایت می توانند به هم نزدیک شوند؟ عربستان سعودی در مرکز هر دو بحث قرار دارد. این کشور همان کشوری است که عادی سازی آن با اسرائیل اساساً توافق ابراهیم را متحول می کند. در عین حال، اکنون به ایجاد یکی از مشارکت های دفاعی جدید در منطقه کمک می کند.
به جای اینکه این دو تحول را متضاد ببینیم، می توانند مکمل یکدیگر باشند. یک استراتژی امنیتی منطقهای پیشرفتهتر میتواند بازدارندگی در برابر تهدیدات مشترک را تقویت کند، در حالی که عادیسازی میتواند فرصتهای اقتصادی را گسترش داده و احتمال درگیریهای آینده را کاهش دهد.
تحقق این چشم انداز به تحولات غزه و مسیر حرکت بستگی دارد ایرانو تمایل رهبران منطقه برای ادامه ایجاد مشارکت های جدید.
سالگرد توافق ابراهیم در لحظه ای از گذار فرا می رسد. این منطقه به طور فزاینده ای توسط ترکیبی از عوامل شکل می گیرد. چالش پیش روی سیاستگذاران این است که پیامدهای توافقات جدید را بررسی کنند و ببینند که آیا اسرائیل و کشورهای پیمان آبراهام ممکن است راهی برای مشارکت با سایر کشورها پیدا کنند یا خیر.
