کابل تریبون (KT) – بر اساس داده های منتشر شده در سپتامبر 2026، فشارهای اقتصادی، ناامنی غذایی و خطرات طبیعی به عنوان محرک های اصلی جابجایی های داخلی جمعیت در افغانستان ظاهر شده اند، زیرا جابجایی های مرتبط با درگیری از سال 2021 کاهش یافته است.
حدود 3.1 میلیون افغان در سال 2025 در بیجاشدگی داخلی زندگی می کردند که نشان دهنده تأثیر مستمر مشکلات اقتصادی، نیازهای بشردوستانه و بلایای طبیعی بر جوامع در سراسر کشور است.
تغییر الگوی جابجایی زمانی اتفاق می‌افتد که از زمان به دست گرفتن قدرت توسط طالبان در سال 2021، فعالیت‌های درگیری کاهش یافته است. برای بسیاری از افغان‌ها، بقای اقتصادی، دسترسی به غذا و خدمات اولیه، و قرار گرفتن در معرض خطرات طبیعی اکنون عوامل کلیدی هستند که بر تصمیم‌گیری‌ها در مورد اینکه آیا – و کجا – حرکت کنند تأثیر می‌گذارند.
اما جابجایی تنها نگرانی نیست.
برای فقیرترین خانواده های افغانستان، ناتوانی در جابجایی نیز می تواند عواقب جدی داشته باشد. به اصطلاح بی‌حرکتی اجباری زمانی اتفاق می‌افتد که خانواده‌ها فاقد منابع مالی یا سایر منابع مورد نیاز برای ترک خانه‌های خود باشند، حتی زمانی که نقل مکان به جای دیگری ممکن است امنیت، خدمات یا فرصت‌های معیشتی بیشتری ارائه دهد.
بر اساس یافته ها، زنان از جمله افرادی هستند که به طور خاص تحت تأثیر بی حرکتی اجباری قرار دارند.
بیشتر تحرکات در داخل استان ها باقی می ماند
داده ها نشان می دهد که بیشتر تحرکات داخلی به جای بین استان ها در داخل مرزهای استانی صورت گرفته است.
ارتباطات اجتماعی مهمترین نقش را در تعیین محل نقل مکان افراد ایفا کرد. خانواده‌ها اغلب مقاصدی را انتخاب می‌کردند که قبلاً اقوام، دوستان یا سایر پیوندهای اجتماعی داشتند و در شرایط ناآشنا یا از نظر اقتصادی دشوار، یک شبکه پشتیبانی را فراهم می‌کردند.
بسیاری از خانوارها نیز به سمت مراکز اقتصادی رفتند، جایی که می توانستند دسترسی بهتری به خدمات و فرصت های بیشتری برای کار و درآمد پیدا کنند.
حرکت به سمت مراکز شهری و اقتصادی رابطه نزدیک بین جابجایی و فشارهای اقتصادی بدتر افغانستان را برجسته می کند. برای خانواده هایی که برای رفع نیازهای اساسی تلاش می کنند، جابجایی می تواند یک استراتژی برای یافتن شغل، دسترسی به خدمات یا کاهش آسیب پذیری باشد.
حرکت کنندگان غیر ارادی با فشارهای اقتصادی مواجه هستند
داده‌ها نشان می‌دهد خانوارهایی که به‌طور غیرارادی نقل مکان کرده‌اند، بیشتر به منابع درآمدی با ثبات کمتر وابسته هستند و با هزینه‌های اجاره بالاتری مواجه می‌شوند.
با وجود این مشکلات اقتصادی، نیازهای بشردوستانه آنها به وضوح در بیشتر بخش‌ها از خانواده‌هایی که ناخواسته جابجا نشده بودند شدیدتر نبود.
یافته ها به تصویر پیچیده ای از جابجایی در افغانستان اشاره می کند، جایی که جابجایی می تواند فشارهای مالی قابل توجهی ایجاد کند در حالی که باقی ماندن در محل می تواند خانواده های آسیب پذیر را بدون گزینه های مناسب رها کند.
بنابراین، برای میلیون ها افغان، جابجایی جمعیت صرفاً نتیجه درگیری نیست. این به طور فزاینده ای توسط مبارزه گسترده تر برای یافتن غذا، درآمد، مسکن، ایمنی و دسترسی به خدمات ضروری در کشوری که با چالش های اقتصادی و بشردوستانه مداوم مواجه است شکل می گیرد.
