باداب سورت: نقش خیال بر بوم طبیعت؛ از اسطورهها تا شگفتی زمینشناسی
(تصویر بالا تزئینی است و برای نمایش عظمت این پدیده طبیعی استفاده شده است)
در دامنههای جنوبی البرز، در دل استان مازندران، گردشگری زمین دست به خلق شاهکاری بینظیر زده است: باداب سورت. این چشمههای پلکانی آبگرم، با زلالی آینهگون و طیف مسحورکنندهای از رنگهای نارنجی، زرشکی و طلایی، نه تنها یک جاذبه طبیعی ایران بلکه گواهی زنده بر گفتگوی پیچیده زمین و آب، افسانه و واقعیت، و علم و ایمان است. قدمزدن در میان تراسهای رسوبی باداب سورت، سفری است در لایههای زمان و فرهنگ.
افسانههای درخشان، میراث مازندارن:
باداب سورت در قلب فرهنگ تبری (مازندرانی) ر derives دارد و روایات منتشر شدهاش با طبیعت خشن و باشکوه منطقه در هم تنیده است:
- دختر مهربان و چشمه اشک: مشهورترین افسانه حکایت از دختری نجیب دارد که بر ویرانی روستاش و ناپدید شدن چشمه آب شیرینش، روز و شب گریست. اشکهای بیپایان او سرانجام به دو چشمه جوشان تبدیل شد: چشمه آب شیرین و چشمه آبشور باداب سورت. رنگ قرمز تراسها گاه نماد سرخرنگ خونی دانسته میشود که قلب دختر با سوز فراق ریخته است (منبع شفاهی: خبرگان محلی شهرستان ساری، ثبت شده در آرشیو اداره میراث فرهنگی استان مازندران).
- قهرمان و اژدها: روایتی دیگر از نبرد ق-patari بزرگ با اژدهای خشمگینی حکایت میکند که آتشش چشمههای منطقه را خشکاند. شکست اژدها و فروخفتنش در دل زمین باعث جوشش چشمههای آبگرم با گرمای یادگاریÔشه آتشفشان و ترکیبات معدنی خون اژدها شد! این افسانه آینه اساطیر ایرانی مثل حماسه رستم و اسفندیار است که در آن غلبه بر پلیدی به برکت طبیعی میانجامد (مراجعه به پژوهشهای دکتر جلال ستاری در اساطیر ایرانی).
واقعیت شگفتانگیز زمینشناسی: یک شاهکار پیوسته
علم زمینشناسی رمز شگفتی باداب سورت را چنین آشکار میسازد (بر اساس تحقیقات سازمان زمینشناسی کشور ایران و پژوهشهای دانشگاه تهران):
- چشمههای آبگرم: آب باران و برف از کوهای بالادست به درون شکستهای زمین نفوذ میکند و در اعماق گرمای زمینی به حدود ۲۰۰۰ متری میرسند، گرم میشود و مواد معدنی را از سنگهای غنی از آهن و دیگر ترکیبات حل میکند.
- ترسیب معدنی و رنگ آمیزی طبیعی: این آبهای گرم و مملو از مواد معدنی (بخصوص نمک، اکسید آهن، منگنز و…به) به سطح میآیند. تبخیر آب و فعل و انفعالات شیمیایی با هوا، کانیها را رسوب میدهد و تراسهایی پلکانی از “تراورتن” و سرآبهایاب غنی اکسید آهن با رنگهای آتشین (قرمز و نارنجی) در کنار ن
