دان روز دوشنبه گزارش داد که بسته شدن گذرگاه های تورخم و چمن طی 10 تا 11 ماه گذشته تجار را تحت فشار شدید مالی و روانی قرار داده است.
پاکستان نزدیک به یک میلیارد دلار از صادرات خود را از دست داده است
ضیاءالحق سرحدی، معاون ارشد اتاق مشترک تجارت و صنایع پاکستان و افغانستان، گفت که پاکستان سالانه حدود 1.5 میلیارد دلار کالا به افغانستان صادر می کرد.
به گفته وی، تاجران پاکستانی در 10 ماه گذشته نزدیک به یک میلیارد دلار از این بخش ضرر کرده اند.
او گفت که افغانستان یکی از نزدیک ترین و مهم ترین بازارها برای محصولات پاکستانی بوده است و خریداران افغان معمولاً قبل از ارسال کالا، هزینه سفارش های خود را پرداخت می کنند.
پاکستان همچنین سالانه حدود 800 میلیون دلار کالا از طریق افغانستان به کشورهای آسیای میانه صادر می کرد. سرحدی گفت: بسته شدن این مسیر ترانزیتی در 10 ماه گذشته حدود 225 میلیون دلار برای صادرکنندگان پاکستانی هزینه داشته است.
پاکستان همچنین پنبه، حبوبات و سایر کالاها را از طریق افغانستان با هزینه کمتر از آسیای مرکزی وارد می کرد. توقف این مسیر هزینه واردات این محصولات را افزایش داده است.
افغانستان نیز صدها میلیون دالر از دست داده است
به گزارش داون، صادرات سالانه افغانستان به هند از طریق گذرگاه واگه حدود 300 میلیون دلار بوده است.
سرحدی گفت: تعلیق این مسیر در 10 ماه گذشته نزدیک به 200 میلیون دالر برای صادرکنندگان افغان ضرر داشته است.
وی همچنین گفت که توقف تجارت افغانستان و پاکستان میلیون ها نفر را به طور مستقیم و غیر مستقیم بیکار کرده است، در حالی که خزانه داری پاکستان میلیاردها روپیه از درآمد گمرکی و مالیاتی را از دست داده است.
کانتینرهای سرگردان روزانه 1.2 میلیون دلار هزینه دارند
سالانه حدود 40000 تا 45000 کانتینر حامل کالاهای افغانی از بنادر کراچی عبور می کردند. هزینه حمل و نقل، بیمه، خدمات بندری، ترخیص کالا از گمرک و سایر خدمات به طور متوسط حدود 4000 دلار برای هر کانتینر است.
پاکستان از این فعالیت سالانه حدود 160 میلیون دلار درآمد کسب می کند. سرحدی تخمین زد که تعلیق این عملیات برای پاکستان حدود 106 میلیون دلار هزینه داشته است.
داون گزارش داد که از اکتبر 2025 تا آوریل 2026، حدود 10000 کانتینر ترانزیتی افغانستان در پاکستان سرگردان شده است. برای هر کانتینر حدود 120 دلار توقیف روزانه تعیین شد.
با این محاسبه، واردکنندگان افغان روزانه حدود 1.2 میلیون دلار هزینه اضافی پرداخت می کردند.
صنعت طیور پاکستان با عرضه بیش از حد مواجه است
بیزینس رکوردر پاکستان همچنین گزارش داد که قبل از بسته شدن مرز، حدود 20 درصد از تولید مرغ پاکستان به افغانستان صادر می شد. توقف این صادرات، بازار داخلی را با مازاد عرضه مواجه کرده است.
عمران خان، یکی از اعضای اجرایی انجمن طیور پاکستان، گفت که تولید یک کیلوگرم مرغ حدود 290 روپیه هزینه دارد، در حالی که تولیدکنندگان آن را به قیمت حدود 250 روپیه به فروش میرسانند که در نتیجه تقریباً 40 روپیه در هر کیلوگرم ضرر میکنند.
نمایندگان صنعت می گویند که بخش مرغداری پاکستان اکنون با عرضه بیش از حد 20 درصدی مواجه است. آنها وضعیت کنونی را بدترین بحران پیش روی این صنعت توصیف کرده و خواستار از سرگیری صادرات به افغانستان شده اند.
بازار افغانستان به روی محصولات زراعتی پاکستان بسته است
داون در یک گزارش جداگانه گفت که افغانستان به طور سنتی بازار مهمی برای شکر، برنج و ذرت پاکستانی بوده است. بسته شدن مرزها، فروش مازاد این محصولات را دشوارتر کرده و فشار بر کشاورزان پاکستانی را افزایش داده است.
صادرات برنج پاکستان از 3.35 میلیارد دلار در سال مالی 2025 به 2.29 میلیارد دلار در سال مالی 2026 کاهش یافت. این کاهش در بحبوحه هزینه های بالای تولید، مشکلات دسترسی به بازارهای جهانی و بسته شدن بازار افغانستان رخ داد.
صنعت شکر پاکستان نیز خواستار صدور مجوز برای صادرات 600 هزار تن شکر مازاد شده است. کشاورزان نگران هستند که حفظ این حجم در بازار داخلی باعث کاهش قیمت نیشکر در فصل آینده شود.
تولیدکنندگان ذرت نیز در صادرات محصولات خود با موجودی و مشکلات زیادی مواجه هستند.
مسیر ترانزیتی پاکستان زمین را از دست داده است
ارقام گمرک نشان می دهد که در سال مالی 2023، ترانزیت کالاهای افغانستان از پاکستان به 102886 کانتینر به ارزش 6.7 میلیارد دالر رسیده است.
این رقم در سال 2024 به 54114 کانتینر و در سال 2025 به 42959 کانتینر کاهش یافت. در سال مالی 2026 تنها 11592 کانتینر به ارزش 367 میلیون دلار از این مسیر عبور کرد.
صادرات افغانستان به کشورهای دیگر از طریق پاکستان نیز به شدت کاهش یافت و از 454 میلیون دلار در سال مالی 2025 به تنها 7 میلیون دلار در سال 2026 رسید.
داون گزارش داد که افغانستان در همین حال بخشی از تجارت خود را به سمت ایران و کشورهای آسیای مرکزی سوق داده است. این روزنامه با استناد به داده های بانک جهانی، می گوید واردات مستقیم از ایران و کالاهایی که از ایران وارد می شوند، 48.6 درصد از کل واردات افغانستان را تشکیل می دهند.
داون در سرمقاله ای در روز دوشنبه گفت که بانک توسعه آسیایی بسته 400 میلیون دلاری را برای نوسازی گذرگاه های مرزی منطقه ای تصویب کرده است، اما هشدار داد که ارتقای زیرساخت ها به تنهایی تجارت را بدون مرزهای باز و روابط پایدار احیا نمی کند.
این روزنامه میگوید در حالی که پاکستان برای تبدیل شدن به یک کریدور تجاری منطقهای سرمایهگذاری میکند، پیوندهای اقتصادی این کشور با بازارهای اطراف به دلیل بسته شدن مرز افغانستان، محدود شدن تجارت با ایران و تعلیق بیشتر تجارت با هند ضعیف باقی مانده است.
